1 saat önce
30
Kaynak:CNN TÜRK
NATO Zirvesi Ankara’da sona ererken piyasaların gözü yeniden ekonomiye çevrildi. Ekonomist Muhammet Bayram, zirvenin Türkiye ekonomisine olası etkilerini değerlendirirken, yatırım araçlarından maaş artışlarına, yabancı fon akışından enflasyonla mücadeleye kadar birçok başlıkta dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
NATO Zirvesi’nin ardından ekonomi gündeminde yeni dönem tartışmaları başladı. Zirvede Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler, savunma sanayii iş birlikleri ve ekonomik anlaşmalar öne çıkarken, piyasalar bu gelişmelerin vatandaşın cebine ne zaman yansıyacağını merak ediyor.
Ekonomist Muhammet Bayram, NATO Zirvesi’nin ekonomik ve siyasi açıdan önemli bir mesaj verdiğini belirterek, Türkiye’ye yönelik güven algısının güçlenebileceğini söyledi.
"100 MİLYAR DOLARLIK TİCARET HEDEFİ İÇİN ÖLÇEK EKONOMİSİ GEREKİYOR"
NATO Zirvesi’nin ilk gününün oldukça samimi bir atmosferde geçtiğini ifade eden Bayram, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşmelere dikkat çekti.
Bayram, Türkiye ile ABD arasında 100 milyar dolarlık ticaret hedefi bulunduğunu hatırlatarak şunları söyledi:
“İlk gün gerçekten çok samimi bir ortamda gerçekleştirildi. Sayın Cumhurbaşkanımıza Trump da gerçekten dostluğunu tekrardan söyledi. Burada iş birliğiyle alakalı da 100 milyar dolarlık bir ticaret hedefimiz var biliyorsunuz ABD ile. Ama ABD’den gelecek siparişler için bir ölçek ekonomisine ihtiyaç var. Ölçek ekonomisi dediğimiz şey ne? Yüzlerce kişi çalışan değil de binlerce kişi çalışan fabrikalardan üretilecek ürünleri biz ABD’ye göndermek istiyoruz. Bu da şu anda neredeyse sadece savunma sanayisinde var. Türkiye’de ölçek ekonomisi dediğimiz bir sanayi sektörümüz bence bulunmamakta.”
"F-35 PROGRAMI VE KRİTİK ADIMLAR HIZLI ŞEKİLDE YERİNE GETİRİLECEK"
Türkiye’nin savunma sanayii alanındaki gelişmelerine de değinen Bayram, önemli başlıkların gündeme geldiğini söyledi:
“Bununla alakalı da biliyorsunuz, CAATSA adımlarının kaldırılması, F-35 programına geri döndürülmemiz, KAAN uçaklarının motorlarının verilmesi gibi önemli kritik adımlar atıldı. Bunların hızlı bir şekilde yerine getirileceğini düşünüyorum. Tabii F-35 ile alakalı son dakika bir soru işareti olsa da bence bu da çözülecektir.”
"VATANDAŞIN CEBİNE KISA VADEDE SAVAŞ VE PİYASA HAREKETLERİ YANSIDI"
Bayram, NATO Zirvesi sonrasında İran ile yaşanan gelişmelerin piyasalarda dalgalanmaya neden olduğunu belirterek altın ve borsadaki hareketlere dikkat çekti:
“Vatandaş yansıması olarak baktığımızda, ikinci günün akşamı hatta o gün İran’la alakalı bir savaş patlak verdi. Trump’ın açıklamalarına baktığımızda İran’ın savaşacak gücü kalmadığını, her yeri yerle bir ettiklerini söylüyor. Kısa vadede vatandaşın cebine bakacak olursak altında 6 bin 400 liraları gördük. Daha sonra 6 bin 100 liraya geri çekildi. Bu panik satışlarından bahsediyoruz. 6 bin 400 liraya çıkan altını görüp 6 bin 100 liraya indiğinde satan vatandaş maalesef kaybetti. Yani tekrar dolar veya altın verir mi vermez mi bilmiyorum ama parasını çarçur etmiş oldu. Şu anda yatırım tavsiyesi olmamakla birlikte 6 bin 100 lira seviyesi alım seviyesi olarak değerlendirilebilir. Vatandaş burada dikkatli olmalı.”
"BORSA 14 BİN 500 SEVİYESİNDEN GERİ ÇEKİLDİ"
Borsa İstanbul’daki hareketlere de değinen Bayram, piyasalardaki dalgalanmanın devam ettiğini belirtti:
“Borsa da aynı şekilde tepki verdi. 14 bin 100 seviyelerine kadar geriledi. 14 bin 500 seviyesine kadar yükselmişti. Ama burada önemli olan vatandaşın cebine ne gireceği. Cebimizde bir para varsa altına yatırım yapacağız. Burada 450 ton altından, 350 ton altından bahsediliyor. Milyarlarca dolar karşılığında yastık altı altınımız olduğu söyleniyor. Bunları ekonomiye kazandırmak gerekiyor.”
"TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GÜVEN ORTAMI OLUŞURSA FON AKIŞLARI GELİR"
Parası olmayan vatandaşların durumuna da değinen Muhammet Bayram, Türkiye’nin geçmiş dönemlerde dış kaynaklara erişimle önemli büyüme yaşadığını söyledi.
Bayram açıklamalarını şöyle sürdürdü:
“Parası olan var ama parası olmayan ne yapacak? Hatırlarsanız 2002-2008, 2009 arasında Türkiye çok ciddi bir sıçrama yaptı. Sıfır sorun politikasıyla birlikte Avrupa fonlarına çok ciddi ulaşımımız vardı. Bu Avrupa fonları, ABD fonları; KOSGEB kredileri, TKDK kredileri, esnafa verilen krediler şeklinde vatandaşa dağıtıldı. Vatandaş araba alacağı zaman, ev alacağı zaman, düğün yapacağı zaman düşünmüyordu. Ama şu anda bir ev alacağımız zaman, araba alacağımız zaman düşünüyoruz. Ekonomide yüksek faiz her zaman para getirir diye bir kural yok. Faizler ne kadar yüksek olursa olsun para size akacak diye bir durum yok. Şu anda bunu yaşıyoruz.”
"EKONOMİ GÜVENLE TOPARLANACAK"
Yüksek faiz politikasının tek başına yeterli olmadığını ifade eden Bayram, güven ortamının ekonomik büyüme için kritik olduğunu söyledi:
“Faiz zaten olabildiğince yüksek. Faiz üç senedir sanayicimizin, hane halkımızın biriktirmiş olduğu parayı aldı ve o para sahiplerini yurt dışına götürdü. Biz artık yüksek faizle bunu sağlayamayız. Biz neyle sağlayacağız? Güvenle sağlayacağız. Sayın Trump’ın ziyaretiyle birlikte verilen fotoğraflar çok önemli. Beyaz Saray’ın paylaşımı önemli. ABD dünya sahnesine geri döndü diyor. Nerede geri döndü? Türkiye’de ve Ankara’da geri döndü. Bu aslında güvenin işareti. Türkiye Ortadoğu’da, Kafkaslarda, Balkanlarda, Karadeniz’de güvenliği sağlayacak ve otoriteyi sağlayacak.”
"2027 BAŞINDAN İTİBAREN CİDDİ MAAŞ ARTIŞLARI BEKLİYORUM"
Vatandaşın ekonomik rahatlamayı ne zaman hissedeceği konusunda da değerlendirmelerde bulunan Bayram, 2027 yılını işaret etti:
“Fon akışları gelecek. Benim tahminim şu yönde; 2027 yıl başından itibaren asgari ücretliye, emekliye, memura çok ciddi artışlar olacak. Enflasyonun çok daha üzerinde bir artış olacağını düşünüyorum. Enflasyonumuz sene sonra yüzde 26-27-29 bandında düşünülüyor. Sene sonunda asgari ücrette yapılan zam ne kadar olacak diye konuşacağız. Gerçekleşen enflasyonun üzerine konuşmamız lazım. Ben bu sefer gerçekleşen enflasyonun çok daha üzerinde asgari ücrette bir artış olacağını düşünüyorum.”
"VATANDAŞ İLK 5 AYDA ALDIĞI ZAMMI ENFLASYONA VERDİ"
Bayram, maaş artışlarının enflasyon karşısında eridiğini belirterek yılın ikinci yarısına dikkat çekti:
“Temmuzun ortasına geldik. Vatandaş zaten yıl başında aldığı zam farkını ilk 5 ayda enflasyona verdi. Şimdi tekrar yüzde 17,76’lık bir artış oldu. Umut edilir ki yılın son 6 ayında bu erimeden cebimizde kalsın. Ama gıda enflasyonu konusunda mevsimsel etkiler var. Haziran, Temmuz, Ağustos döneminde gıdayı daha ucuza yiyoruz ama fahiş fiyat sorununu hala çözemedik.”
"FAHİŞ FİYATLARLA MÜCADELE EDİLMEZSE ENFLASYON DÜŞMEZ"
Enflasyonla mücadelenin sadece para politikalarıyla yürütülemeyeceğini belirten Bayram, fiyat denetimlerinin önemine vurgu yaptı.
“Biz artık enflasyonla mücadeleyi sadece para politikasıyla yapamayacağımızı anlamamız gerekiyor. Politika setimize fiyatla mücadeleyi etkin bir şekilde koymamız gerekiyor. Tarım Bakanlığı ve Hazine Maliye Bakanlığı tarafında da bu mücadele yapılmalı. Gıda fiyatları arttı diye devlet yetkililerinden böyle bir açıklama duymak istemiyoruz.”
"DEVLET DENETİM GÜCÜNÜ KULLANIRSA FİYATLAR DÜŞEBİLİR"
Bayram, geçmiş dönemlerde yapılan bazı uygulamaların fiyatlara etkisini örnek gösterdi:
“Patates ve soğan biriktirenlere nasıl baskınlar yapılarak ürünler piyasaya sürüldüyse, nasıl tanzim satış mağazaları açıldıysa bugün de benzer mücadele yapılabilir. Beyaz et üreticilerine yönelik denetim kararı getirildi. Tavuk fiyatları hemen düştü. Demek ki devlet denetim yetkisini sert şekilde ortaya koyarsa fiyatlar düşebiliyormuş. Maliyetler yüksek değilmiş.”
"VATANDAŞLIK MAAŞI 2027'DE GÜNDEME GELEBİLİR"
Bayram, 2027 yılı itibarıyla vatandaşlık maaşı konusunun da gündeme gelebileceğini söyledi:
“2027 yılı başından itibaren vatandaşlık maaşının gündeme gelmesi bekleniyor. Vatandaşlık maaşı şu demek: Hane halkı geliri ölçülecek. Çalışılması gereken bir birey varsa ona iş bulunacak. Eğer bulunamıyorsa veya çalışma yetersizliği varsa o hanenin geliri asgari ücretin altında olmayacak. Yani yüksek faizle değil, güvenle ekonomiyi büyütmek gerekiyor.”
"2027 BAŞINDA EKONOMİDE FARKLI BİR TABLO GÖRÜLEBİLİR"
NATO Zirvesi’nin ekonomik etkilerinin hemen görülmeyeceğini belirten Bayram, sonuçların zaman içinde ortaya çıkacağını söyledi:
“CAATSA hatları kaldırıldı, anlaşmalar yapıldı. Vatandaş hemen ertesi gün bunun neticesini göremez. NATO Zirvesi çok önemliydi. Devlet başkanları yerli ve milli hava savunma sistemlerimizi gördü. Vatandaş bunu fahiş fiyatlarla mücadelede görecek. Enflasyonla mücadelede sadece faiz değil, fiyatla mücadele de etkin şekilde yapılmalı. Ben bu süreçte faizlerin hızlı şekilde geri geleceğini ve tam etkisinin 2027 yılı başında hissedileceğini düşünüyorum.”
English (US) ·