250 tonluk dev uçakları tek tek sökmeye başladılar

Yaklaşık 73 metre uzunluğundaki ve dört motora sahip A380'lerin ağırlığı 250 tona yaklaşabiliyor. Söküm sırasında motorlardan iniş takımlarına, elektronik sistemlerden hidrolik parçalara kadar binlerce bileşen tek tek çıkarılıyor. Uygun durumdaki parçalar yeniden kullanılabilir hale getirilirken, uçağın geri kalan bölümündeki malzemelerin büyük kısmı da geri dönüşüme gönderiliyor.

PARÇALARI UÇAĞIN KENDİSİNDEN DAHA DEĞERLİ

A380'lerin sökülmesinin arkasında yalnızca geri dönüşüm düşüncesi bulunmuyor. Hizmet dışına çıkarılan bazı uçakların ikinci el piyasasında alıcı bulması zorlaşırken, içlerindeki sertifikalı ve kullanılabilir parçalar halen önemli bir ekonomik değere sahip. Dünyada uçmaya devam eden A380'lerin bakım ve onarımları için bu parçalara ihtiyaç duyuluyor.

Söküm işlemlerinde öncelik uçağın en değerli parçalarına veriliyor. Motorlar, iniş takımları, aviyonik sistemler, hidrolik ve elektrik ekipmanları dikkatlice uçaktan ayrılıyor. Ancak bir parçanın çalışır durumda olması tek başına yeniden kullanılması için yeterli değil. Bakım geçmişinin ve gerekli sertifikalarının da bulunması gerekiyor. Uygun parçalar bakım ve kontrollerin ardından yeniden havacılık sektörüne kazandırılabiliyor.

Tarbes'teki ilk A380 söküm projesi 2019'da tamamlandı. Daha önce Singapore Airlines filosunda uçan uçakta yürütülen çalışma yaklaşık bir yıl sürdü ve uçağın toplam kütlesinin yüzde 90'ından fazlası yeniden değerlendirildi.

Süreç bugün de devam ediyor. Mayıs 2026'da üç A380'in daha sökülmesi ve bunlardan çıkarılacak kullanılabilir parçaların Avrupa, Orta Doğu ve Afrika pazarlarına sunulması için yeni bir program duyuruldu. Motorların ise hem kiralanması hem de yedek parça kaynağı olarak değerlendirilmesi planlandı.

YÜZDE 90'DAN FAZLASI YENİDEN DEĞERLENDİRİLİYOR

Değerli parçalar çıkarıldıktan sonra sıra dev gövdeye geliyor. A380'in yapısında çok büyük miktarda alüminyum bulunuyor. Ayrıştırılan metal parçalar geri dönüşüm tesislerine gönderiliyor ve eritildikten sonra farklı ürünlerin üretiminde kullanılabilecek ham maddeye dönüştürülüyor.

Uçakların sökümünü gerçekleştiren tesislerde toplam ağırlığın yüzde 90'ından fazlası geri kazanılabiliyor. Airbus da kullanım ömrünü tamamlayan uçaklarda parçaların yaklaşık yüzde 90'ının geri kazanılabildiğini veya geri dönüştürülebildiğini belirtiyor. Böylece yüzlerce tonluk bir yolcu uçağının yalnızca küçük bir bölümü atığa dönüşüyor.

A380'in hikayesini dikkat çekici hale getiren noktalardan biri ise bazı uçakların beklenenden çok daha erken hizmet dışına çıkması. Ticari yolcu uçakları uzun yıllar çalışacak şekilde tasarlanırken, sökülen ilk A380'lerden bazıları yaklaşık 10-12 yıllık uçuşun ardından filodan çıkarıldı. Airbus, A380 üretimini de 2021 yılında sona erdirdi.

Buna karşın gökyüzünden çekilen A380'lerin parçaları uçmaya devam ediyor. Bir uçaktan çıkarılan motor, iniş takımı veya elektronik sistem başka bir A380'in hizmet ömrünü uzatırken, yeniden kullanılamayan metal bölümler de ham madde olarak ekonomiye geri kazandırılıyor.