Yıllardır imkânsız denilen kanser türünde tarihi adım: Hastaların yaşam süresini iki katına çıkardı

Pankreas kanserinin agresif seyri ve kısıtlı tedavi seçenekleri tıp dünyasının en zorlu alanlarından biri olmayı sürdürürken, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) daraxonrasib etken maddeli yeni ilacı onayladı. Yıllardır hedeflenmesi imkânsız gözüyle bakılan KRAS proteinini kilitleyen bu molekül, hekimler ve hastalar açısından yeni bir dönemi başlattı.

"İMKÂNSIZ" DENEN KRAS PROTEİNİ NASIL HEDEFLENDİ?

Evre 4 metastatik pankreas kanseri hastalarının yalnızca yüzde 3'ünün teşhisten sonraki 5 yılı görebildiği bu hastalıkta, vakaların neredeyse tamamına KRAS adı verilen mutasyona uğramış bir protein neden oluyor. Kanserin ana beslenme kaynağı olan ancak pürüzsüz yapısı sebebiyle onlarca yıl boyunca "ilaçla hedeflenemez" kabul edilen KRAS, Kaliforniya Üniversitesi'nden bilim insanı Kevan Shokat’ın temel keşfi ve sonrasındaki çalışmalarla işlevsiz hale getirildi.

Günde iki hap şeklinde alınan daraxonrasib, molekülleri birbirine bağlayarak KRAS proteinini etkisiz kılıyor. İlacı muadillerinden ayıran en temel özellik ise yalnızca tek bir KRAS mutasyonunu hedefleyen klasik ilaçlardan farklı olarak, aktif durumdaki tüm RAS proteinlerini hedefleyen "RAS(ON) multiselektif inhibitör" yapısında bulunması gösteriliyor.

KLİNİK ÇALIŞMALARDA YAŞAM SÜRESİ NASIL İKİ KATINA ÇIKTI?

İlacın FDA tarafından başvuru yapıldıktan 35 gün sonra hızlı inceleme statüsüyle onaylanmasının arkasında yayımlanan klinik çalışma sonuçları yer alıyor. Daha önce en az bir sistemik tedavi almış 500 hastanın katıldığı Faz 3 RASolute 302 çalışmasında, daraxonrasib doğrudan standart kemoterapi ile karşılaştırıldı. Ağır kemoterapi tedavisi gören kontrol grubundaki hastaların ortalama hayatta kalma süresi 7 ayın altında kalırken, daraxonrasib kullananlarda bu süre 13 ayın üzerine çıkarak yaşam süresini iki katına yükseltti.

YENİ KANSER İLACI TÜRKİYE’YE NE ZAMAN GELECEK?

Mevcut FDA onayı metastatik pankreas kanserinde daha önce tedavi almış yetişkin hastaları kapsarken, ilaç şu an için yalnızca ABD'de kullanıma sunulmuş durumda. İlacın Türkiye'de rutin kullanıma girmesi için resmi ruhsatlandırma ve geri ödeme prosedürlerinin tamamlanması bekleniyor.

Gelişme kişiselleştirilmiş tedavide büyük bir adım olarak görülse de ilacın ilk basamak tedavide kullanımı için devam eden araştırmaların sonuçları bekleniyor. Tedavi sürecinde zamanla direnç gelişme ihtimaline karşı yeni kombinasyonlar üzerinde çalışılırken, ilacın akciğer ve kolorektal gibi diğer kanser türlerindeki etkinliği de yürütülen klinik araştırmalarla netleşecek.