Ülkenin omurgasında hareketlilik başladı: Yer kabuğu fermuar gibi açılıyor

Floransa Üniversitesi'nin de yer aldığı araştırma ekibi, bölgedeki farklı jeolojik ve jeofizik verileri inceleyerek yerin derinliklerinde yaşanan bu süreci ortaya koydu. Araştırmacılar, aşamalı şekilde ilerleyen hareketi bir fermuarın açılmasına benzetirken, bunun Apeninler'in bazı kesimlerinde görülen gerilme ve sıkışma hareketlerini açıklayabileceğini belirtti.

YER KABUĞU ALT KISIMDAN AYRILIYOR

Apenin Dağları uzun süredir bilim insanlarının dikkatini çeken bölgelerden biri. Bunun en önemli nedenlerinden biri, dağ kuşağının farklı bölümlerinde aynı anda hem gerilme hem de sıkışma hareketlerinin görülmesi.

Yeni çalışmada deprem kayıtları, GPS ölçümleri, uydu radar verileri ve yer kabuğuyla mantonun sınırına ilişkin bilgiler birlikte incelendi. Elde edilen sonuçlar, yer kabuğunun daha yoğun olan alt bölümünün üstteki kabuktan ayrılarak mantoya doğru ilerlediğine işaret etti.

Bu sürece "delaminasyon" adı veriliyor. Araştırmacıların ortaya koyduğu modele göre ayrılma tek bir noktada gerçekleşmiyor. Hareketli bir sınır boyunca ilerleyen süreç, bir fermuarın açılması gibi yer kabuğunun alt kısmının aşamalı şekilde ayrılmasına neden oluyor.

BİR TARAF AÇILIRKEN DİĞER TARAF SIKIŞIYOR

Ölçümler, Apeninler'in orta bölümünde yer kabuğunun yılda yaklaşık 4 milimetre genişlediğini, dağ kuşağının dış tarafında ise yaklaşık 2 milimetrelik sıkışma yaşandığını gösteriyor.

Yer kabuğunun altındaki yoğun tabaka ayrılıp aşağı doğru battıkça üzerindeki yük azalıyor. Böylece geride kalan kabuk yukarı doğru esneyebiliyor ve genişleyebiliyor. Hareketin ilerlediği ön tarafta ise kabuk sıkışmayı sürdürüyor. Bu durum aynı dağ sisteminde neden birbirine zıt hareketlerin görüldüğünü açıklayabiliyor.

Araştırmacılara göre bu süreç, Apenin Dağları'nın bugünkü şeklini almasında etkili olan önemli mekanizmalardan biri. Yerin derinliklerinde devam eden hareketlerin incelenmesi, bölgedeki gerilme ve sıkışmanın nedenlerini ortaya koyarken İtalya'nın tektonik yapısının zaman içinde nasıl değiştiğine ilişkin de önemli ipuçları sunuyor.