Süreyi 1 gün aşan çalışan ihbar tazminatsız kovulacak

İş hayatında sağlık sorunları nedeniyle rapor kullanmak zorunda kalan çalışanların, işlerini kaybetmemek adına dikkat etmesi gereken çok hassas yasal sınırlar bulunuyor. 

4857 Sayılı İş Kanunu ve yerleşik Yargıtay kararlarına göre, bir işçinin aralıksız olarak kullandığı sağlık raporu süresi kanunda belirlenen kritik limitleri 1 gün bile aşsa, işveren "haklı fesih" hakkını kullanarak iş akdini derhal feshedebiliyor. Bu durumda işçinin kıdem tazminatı hakkı saklı kalırken, ihbar tazminatı tamamen yanıyor.

KRİTİK SINIR NASIL HESAPLANIR?

İşverenin, ihbar süresini beklemeksizin ve ihbar tazminatı ödemeksizin işçiyi işten çıkarabilmesi için aralıksız rapor süresinin kanuni limiti aşması gerekiyor.

Bu kritik limit hesaplanırken, işçinin iş yerindeki çalışma süresine (kıdemine) göre belirlenen yasal ihbar süresinin üzerine tam 6 hafta (42 gün) ekleniyor.

Eğer tek seferde (kesintisiz) alınan rapor bu toplam süreyi sadece 1 gün dahi aşarsa, işçi için tehlike çanları çalıyor ve işverene "derhal fesih" hakkı doğuyor. Doğum ve gebelik hallerinde ise bu tehlikeli süreç, 24 haftalık analık izninin tamamen bitmesinin ardından işlemeye başlıyor.

KIDEMİNİZE GÖRE RAPOR SINIRINIZ KAÇ GÜN?

İşçilerin çalışılan süreye göre tek seferde yasal olarak alabilecekleri maksimum aralıksız rapor süreleri şu şekildedir:

6 Aydan Az Çalışanlar İçin: İhbar süresi 2 haftadır. Üzerine 6 hafta eklendiğinde kritik sınır 8 hafta (56 gün) olur. 57. günde iş feshedilebilir.

6 Aydan 1,5 Yıla Kadar Çalışanlar İçin: İhbar süresi 4 haftadır. Kritik sınır 10 hafta (70 gün) olarak uygulanır.

1,5 Yıldan 3 Yıla Kadar Çalışanlar İçin: İhbar süresi 6 haftadır. Kritik sınır 12 hafta (84 gün) olur.

3 Yıldan Fazla Çalışanlar İçin: İhbar süresi 8 haftadır. Kritik sınır 14 hafta (98 gün) olarak hesaplanır.

İHBAR TAZMİNATI YANIYOR, KIDEM TAZMİNATI ALINIYOR

Sağlık raporu limitini aşan çalışanların en çok merak ettiği konuların başında mali hakları geliyor. Belirlenen ihbar süresi + 6 haftalık sınırı aşarak işten çıkartılan işçi, kanun önünde kusurlu sayıldığı için ihbar tazminatı alamaz. Ancak işveren, bu gerekçeyle işten çıkardığı personelin hak kazanmış olduğu kıdem tazminatını yasal olarak ödemek zorundadır. Sağlık nedeniyle rapor hakkının aşılması, kıdem tazminatının yanmasına neden olmaz.

SIK SIK RAPOR ALANLAR AMAN DİKKAT!

Peki, tek seferde değil de parça parça sık sık rapor alanların durumu ne olacak? Yargıtay içtihatlarına göre işveren, işçinin sık sık hastalanarak rapor almasını, yukarıdaki "ihbar süresi + 6 hafta" barajı aşılmasa bile bir fesih gerekçesi yapabiliyor. Eğer bu durum iş yerindeki normal işleyişi aksatıyor, verimliliği düşürüyor ve olumsuzluklara yol açıyorsa, işveren iş sözleşmesini geçerli nedenle feshedebilir.

Ancak bu durumdaki işçilerin bazı yasal güvenceleri bulunmaktadır:

En az 30 işçinin çalıştığı ve en az 6 aylık kıdemi olan bir işçi, bu feshe karşı işe iade davası açabilir.

Mahkemede işverenin, işçinin sık rapor almasının iş yerinde gerçekten bir aksamaya neden olduğunu somut delillerle ispatlaması istenir.

İşçi davayı kaybetse bile, aralıksız sınır aşılmadığı için hem ihbar tazminatını hem de kıdem tazminatını eksiksiz alır.

İŞVEREN İÇİN SÜRE SINIRI

Yargıtay kararları sadece işçinin haklarını değil, işverenin de uyması gereken yasal süreleri kesin hatlarla çiziyor.

Aralıksız rapor kullanımlarında limitlerin aşıldığı durumlarda işveren, derhal fesih hakkını limitin dolduğu tarihten itibaren 6 iş günü içinde kullanmak zorundadır. Bu süre geçirilirse işveren derhal fesih hakkını kaybeder.

Parça parça sık rapor kullanımı durumunda ise kanunda net bir süre belirtilmemiştir. Ancak Yargıtay, işverenin bu hakkını en fazla 2 aylık bir "makul süre" içinde kullanması gerektiğine hükmetmiştir. Sık rapor kullanımının üzerinden 2 ay geçtikten sonra yapılacak fesihler, makul süre aşımı nedeniyle Yargıtay tarafından haksız kabul edilmektedir.