SGK’dan çoklu maaş almanın yolları ortaya çıktı

Sosyal güvenlik sisteminde milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren "birden fazla maaş alma" konusu netleşti.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bugünkü köşe yazısında kafa karışıklığını gideren o kuralları tek tek açıkladı.

İşte dul eşten yetim çocuklara kadar çift maaş almanın formülleri.

DUL EŞLER HEM KENDİ MAAŞINI HEM DE EŞİNDEN GELEN AYLIĞI ALABİLİYOR

SGK sistemi, eşini kaybeden kişiler için önemli bir hak tanıyor. Kendi çalışması nedeniyle emekli olan bir kişi, hayatını kaybeden resmi nikâhlı eşinden dolayı ölüm aylığı alma hakkına da sahip olabiliyor.

Böyle bir durumda kişinin kendi emekli maaşı kesilmiyor ve eşinden gelen aylık ek bir gelir olarak bağlanabiliyor.

Karakaş bu durumu şu şekilde anlattı:

"Kendi Maaşınız + Eşin Maaşı: Kendi emekli aylığınız kesilmez, eşinizden gelen hak da üzerine eklenir.

Örnek: 32.500 TL emekli aylığı alan bir vatandaşımız, eşinden de 17.500 TL hak kazanırsa cebine giren toplam tutar 50.000 TL olur.

Eğer hem eşten hem de anne-babadan aylık hakkı doğarsa, sistem genel olarak "tercih" hakkı sunar. En yüksek olanı seçebilirsiniz.

Birden fazla resmî nikâhla evlenmiş olan dullara ise evliliğin eşin ölümü nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği yüksek aylık bağlanmaktadır.

Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki geliri bağlanır.

Hem eşinden hem de ana ve/veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak geliri, evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlara tercih ettiği geliri, bağlanmaktadır."

BAZI DURUMLARDA 'YÜKSEK MAAŞ' TERCİH EDİLİYOR

Sosyal güvenlik sisteminde her durumda iki maaş birlikte bağlanmıyor. Özellikle malullük ve yaşlılık aylığı söz konusu olduğunda farklı bir uygulama devreye giriyor.

Uzman isim bu konuda şu bilgileri paylaştı:

"Yüksek Olan Bağlanır: Bu durumda iki maaş birden ödenmez. Hangisi yüksekse o bağlanır. Eğer miktarlar eşitse yaşlılık emeklilik aylığı tercih edilir.

Vazife Malulleri İstisnası: Vazife malulü olup tekrar çalışmaya başlayanlar için avantaj vardır; şartlar oluşursa hem vazife malullüğü hem de yaşlılık aylığını aynı anda alabilirler"

YETİM ÇOCUKLAR İÇİN SGK'DA “TAM + YARIM” UYGULAMASI

Anne ve babasını kaybeden çocuklar için SGK mevzuatı farklı bir hesaplama yöntemi uyguluyor. İki ayrı dosyadan hak kazanılması halinde maaşlar belirli bir formüle göre bağlanıyor.

"Tam + Yarım Formülü: Babadan 20.000 TL, anneden 10.000 TL hak kazanan bir çocuğa; babanın maaşının tamamı, annenin maaşının ise yarısı (5000 TL) verilir.

ÇOCUK TOPLAMDA 25 BİN TL ÖDEME ALIR 

İş kazası-meslek hastalığı gibi nedenlerle ölen ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazanan çocuklara da yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı bağlanır"

Birden fazla çocuğunu kaybeden aileler için özel hesaplama

SGK sistemi, birden fazla çocuğunu kaybeden anne ve babalar için de belirli bir ödeme yöntemi uyguluyor. Bu durumda kurum, en yüksek ödeme sağlayan iki dosyayı dikkate alarak hesaplama yapıyor.

Karakaş şu şekilde aktardı:

"SGK mevzuatında öngörülen şartlarla, birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı ödenmektedir.

İş kazası-meslek hastalığı gibi nedenlerle birden fazla çocuğundan gelire hak kazanan ana ve babaya, en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan gelirin tamamı, düşük olan gelirin yarısı bağlanır" şeklinde konuyu açıkladı. 

HAK KAYBI YAŞAMAMAK İÇİN SGK KAYITLARI KONTROL EDİLMELİ

Sosyal güvenlik sisteminde birden fazla maaş alma imkânı bulunsa da uzmanlar, vatandaşların hak kaybı yaşamaması için başvuru ve kayıt kontrolünün önemine dikkat çekiyor.

"Sosyal güvenlikte haklar "talep" ile başlar. Şartlarınızın birden fazla maaşa uygun olduğunu düşünüyorsanız, hak kaybına uğramamak için SGK kayıtlarınızı mutlaka kontrol ettirin.

Karmaşık görünen bu sistemde her vatandaşın "en yüksek geliri alma" hakkı yasalarla korunmaktadır"

Karakaş ayrıca yazısında şu notu da paylaştı:

"SGK uygulamasında aylık ve gelir farklı kavramlardır. Bağlanan sigorta kollarına göre değişmektedir. Yazımızda sadece 4/1-a ve 4/1-b sigortalılıklarına göre değerlendirmeler yapılmıştır" ifadelerine yer verdi.