6 gün önce
37
Kaynak:CNN TÜRK
Asgari ücrette "sektörel ve bölgesel asgari ücret" modeli yeniden gündemde. Peki bu sistem nasıl işliyor, dünyada hangi ülkelerde uygulanıyor ve Türkiye'de hayata geçirilmesi mümkün mü? Konuyu değerlendiren Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Tarkan Zengin, mevcut sistemin işleyişini, alternatif modelleri ve olası etkilerini anlattı.
Türkiye'de Tek Tip Ulusal Asgari Ücret Uygulanıyor
Tarkan Zengin, asgari ücretin yasal olarak bir çalışana ödenebilecek en düşük ücret olduğunu belirterek, Türkiye'de halen tek tip ulusal asgari ücret sisteminin uygulandığını söyledi:
"Asgari ücret, bir çalışana yasal olarak verilmesi gereken minimum ücret seviyesidir. Türkiye'de şu anda ulusal tek tip bir asgari ücretimiz var ve bunun altında ücret verilmesi yasal olarak yasak. Ancak bunun üzerinde ücret verilmesi elbette mümkün."
Bölgesel ve Sektörel Model Nasıl İşliyor?
Zengin, bazı ülkelerde ücretlerin bölgenin gelişmişlik düzeyi, yaşam maliyeti ve sektörün özelliklerine göre belirlendiğini ifade etti:
"Bazı ülkelerde bölgesel asgari ücret uygulanıyor. Bölgelerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyine ve refah seviyesine göre ücret belirlenebiliyor. Ayrıca tarım, sanayi veya metal gibi sektörlerde işin niteliği, zorluk derecesi ve iş sağlığı ile güvenliği riskleri dikkate alınarak sektörel asgari ücret de uygulanabiliyor."
Sistemin Avantajları ve Riskleri
Zengin'e göre bölgesel asgari ücret uygulaması, ücretlerin yüksek olduğu bölgelere iş gücü göçünü artırabiliyor:
"Bölgesel asgari ücret uygulanan yerlerde, ücretlerin daha yüksek olduğu bölgelere düşük ücretli bölgelerden iş gücü hareketi yaşanabiliyor. İnsanlar daha yüksek ücret alabilecekleri illerde çalışmayı tercih edebiliyor."
Sektörel uygulamanın ise bazı riskler taşıdığına dikkat çeken Zengin, denetimin önemine vurgu yaptı:
"Sektörlere göre farklı asgari ücret belirlenmesi de uygulanması zor bir sistem. Bazı durumlarda işverenler daha düşük ücret uygulanacak kriterlerden yararlanacak şekilde sistem kurabiliyor. Hindistan'da hem bölgesel hem sektörel olarak binden fazla asgari ücret uygulaması bulunuyor ve denetim konusunda ciddi sorunlar yaşanabiliyor.
Türkiye'de Daha Önce Uygulandı
Zengin, Türkiye'de geçmişte farklı asgari ücret modellerinin uygulandığını hatırlattı:
"Türkiye'de 1951 ile 1968 yılları arasında mahalli asgari ücret uygulandı. Daha sonra yaş ve sektöre göre farklı uygulamalar da oldu. Ancak 2014 itibarıyla tek tip ulusal asgari ücret sistemine geçildi."
Büyükşehirler İçin Farklı Ücret Tartışması
Yaşam maliyetinin yüksek olduğu şehirler için farklı ücret uygulamasının zaman zaman gündeme geldiğini belirten Zengin, tartışmaların daha çok düşük maliyetli bölgelerde asgari ücretin düşürülmesi yönünde yapıldığını söyledi:
"Yaşam maliyetinin yüksek olduğu büyükşehirlerde mevcut asgari ücretin üzerinde ücret verilmesi konuşulabilir. Ancak tartışmaların daha çok bazı bölgelerde daha düşük asgari ücret uygulanması yönünde yapıldığını düşünüyorum."
Dünyada Farklı Uygulamalar Bulunuyor
Zengin, dünyada farklı asgari ücret modellerinin uygulandığını da anlattı:
"Belçika ve Fransa'da hem saatlik hem aylık asgari ücret uygulanıyor. Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nde ise saatlik asgari ücret sistemi bulunuyor."
"Türkiye'de Sistemin Değişmesi Kolay Görünmüyor"
Türkiye'de mevcut tek tip ulusal asgari ücret sisteminin artık yerleşmiş bir uygulama olduğunu belirten Zengin, kısa vadede önemli bir değişiklik beklemediğini ifade etti:
"Türkiye'de uygulanan ulusal tek tip asgari ücret sisteminin artık yerleşmiş ve benimsenmiş bir düzen olduğunu düşünüyorum. Bu konu zaman zaman tartışılsa da sistemin kısa vadede kolayca değişeceğini düşünmüyorum."
English (US) ·