1 ay önce
39
Güncelleme Tarihi: Ocak 25, 2026 12:19
Derleyen: İSMAİL SARI / isari@hurriyet.com.tr | Fotoğraflar: iStock
Oluşturulma Tarihi: Ocak 25, 2026 12:19
ABD’deki Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırmacıları, tıp ve mühendislikte çığır açan bir buluşa imza attı: Yutulduğu an doktorunuza “ben alındım” mesajı gönderebilen bir akıllı hap. Peki bu teknoloji gerçekten hastaların ilacını zamanında alıp almadığını takip edebilir mi, yoksa beklenmedik riskler de mi barındırıyor?
1/10
İlaç kullanımına uymamak, sadece basit bir unutkanlık gibi görünse de ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Yapılan araştırmalar, kronik rahatsızlığı olan Amerikalıların yarısının uzun süreli ilaçlarını reçete edildiği şekilde almadığını ortaya koyuyor.
ABD’de tedaviye uyumsuzluk yılda 125 bin önlenebilir ölüme katkıda bulunuyor, hastaneye yatışların yüzde 25’ini tetikliyor ve her yıl 500 milyar dolardan fazla önlenebilir sağlık harcamasına yol açıyor.
2/10
İLAÇ KULLANIMINDAKİ BÜYÜK SORUN: NEDEN HASTALAR İLAÇLARINI BIRAKIYOR?
Hastaların ilaçlarını bırakmasının pek çok nedeni bulunuyor. Yüksek maliyetler, yan etkilerden korkma, karmaşık kullanım talimatları ve basit unutkanlık, bu sorunların başında geliyor.
MIT Tıp Mühendisliği Doçenti Giovanni Traverso, “Amaç, insanların sağlıklarını en üst düzeye çıkarmalarına yardımcı olacak terapileri zamanında almalarını sağlamaktır” diyor.
3/10
Traverso ve ekibi, daha önce sindirim sisteminde günlerce veya haftalarca kalabilen ve belirli bir programa göre ilaç salan kapsüller geliştirmişti. Ancak bu yöntem her ilaca uygun değil. Traverso, “Bazı ilaçlar için hapı değiştiremeyiz. Önemli olan, hastaya yardımcı olurken doktorların ilacın alındığını doğrulamasını sağlayacak yollar bulmaktır” diyor.
4/10
RADYO FREKANSI İLE İLAÇLAR ARTIK “KONUŞACAK”
MIT araştırmacıları, radyo frekansını (RF) kullanarak bu sorunu çözmeyi hedefledi. Çinko anteni selüloza gömülmüş, rulo halinde tasarlanmış bir kapsül geliştirdiler. Jelatin kaplamalı bu hap, mideye ulaşıp parçalanana kadar RF sinyalini engelliyor.
Yutulduğunda mide asidi kapsülü çözerek ilacı ve cihazı aktif hâle getiriyor; küçük bir anten, harici bir alıcıya hapın alındığını doğrulayan sinyal gönderiyor.
5/10
MIT araştırmacısı Mehmet Girayhan Sayan, “Kullanılan malzemeler, çinko ve selüloz, tıpta yaygın ve güvenlik profilleri iyi bilinen bileşenlerdir. Amacımız, ilacın alındığını doğrularken uzun vadeli birikimi önlemektir” diyor. RF çipi yaklaşık 400 x 400 mikrometre boyutunda ve sindirim sisteminden güvenle geçebiliyor.
6/10
‘SAFARI’ HAPLARI DOMUZLARDA TEST EDİLDİ
Yeni teknolojiyi test etmek için MIT ekibi, sindirim sistemleri insanlara benzeyen beş dişi domuz üzerinde “SAFARI cihazları” adı verilen kapsülleri denedi. Araştırmacılar, kaplamanın çözülmesinin ardından cihazların aktive olduğunu ve domuzların midelerinden iki metre uzaklıktaki harici alıcıya RF sinyali gönderdiğini tespit etti.
7/10
İleriye dönük olarak, ekip bu sinyalleri doğrudan hastaların sağlık hizmeti sağlayıcılarına iletebilecek giyilebilir bir cihaz geliştirmeyi planlıyor. Ancak insanlarda kullanılmadan önce cihazların güvenliği ve etkinliği kapsamlı testlerle doğrulanmak zorunda. Ayrıca üretim ölçeğinin artırılması ve maliyetlerin düşürülmesi de önemli bir engel olarak öne çıkıyor.
8/10
KİMLER BU HAPLARDAN FAYDALANABİLİR?
Traverso, önceliğin özellikle ilaç kullanımı ihmal edildiğinde ciddi sonuçlar doğurabilecek hastalara verilmesi gerektiğini belirtiyor. Potansiyel kullanıcılar arasında:
Organ nakli sonrası bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullanan hastalar
Nöropsikiyatrik bozuklukları nedeniyle düzenli ilaç kullanımı zor olan kişiler
Doz atlamanın hastalığın ilerlemesini ciddi şekilde kötüleştirebileceği HIV veya tüberküloz gibi hastalar yer alıyor.
9/10
AKILLI HAPLAR HAYATI DEĞİŞTİREBİLİR Mİ?
MIT’nin geliştirdiği akıllı haplar, ilaç kullanımını takip etme ve tedaviye uyumu artırma konusunda sağlık alanında büyük bir potansiyele sahip. Ancak yakın gelecekte herkesin SAFARI haplarını kullanması olası değil; üretim maliyeti yüksek ve insan testleri tamamlanmamış durumda.
10/10
Traverso, “Önceliğimiz, hastalar için gerçekten hayati risk oluşturan ilaçları takip etmek. Bu teknoloji, uygun şekilde kullanıldığında tedaviye uyumu artırabilir ve önlenebilir sağlık sorunlarını azaltabilir” diyor.
New York Post’un “Your medicine is watching you — inside the new ‘smart pills’ from MIT” başlıklı haberinden derlenmiştir.
English (US) ·