Restoranlarda yeni dönem başlıyor! 25 ülke onayladı, hepsi yasaklanıyor

Avrupa Birliği'nin döngüsel ekonomiye geçiş çabalarının en büyük adımlarından biri olan yeni Ambalaj ve Ambalaj Atığı Yönetmeliği (PPWR) nihayet onaylandı. 2030 yılından itibaren, kahve kreması, tek porsiyonluk reçel, ketçap ve otel şampuanı gibi mini plastik ambalajların kullanımı tamamen yasaklanıyor.

Yeni direktif, sadece daha fazla geri dönüşümü değil, doğrudan ambalaj kullanımını azaltmayı hedefliyor. Bu köklü değişimden en çok restoranlar, oteller, fast food zincirleri ve e-ticaret şirketleri etkilenecek.

NELER YASAKLANIYOR? 

Konsey tarafından onaylanan direktif, 2030 yılı itibarıyla aşağıdaki ürünlerin ambalajlarına tam yasak getiriyor:

Baharat, sos, kahve kreması ve şeker gibi ürünlerin tek porsiyonluk (porsiyonluk) ambalajları.

Otellerde sunulan tek kullanımlık mini şampuan, duş jeli ve losyon ambalajları.

İşlenmemiş taze meyve ve sebzeler için kullanılan tek kullanımlık ambalajlar.

Fırın ürünleri ve hafif yiyeceklerde kullanılan, et kalınlığı 15 mikrondan az olan çok hafif plastik poşetler.

E-TİCARET ve AMBALAJ İSRAFINDA SON

Yeni kurallar sadece restoranları değil, internet üzerinden yapılan alışverişleri de yakından ilgilendiriyor. E-ticaret gönderilerinde, kargo kutularının içindeki boş alan (hava) oranı maksimum %50 ile sınırlandırılacak. Tüketicilerin tepkisini çeken büyük ancak içi boş cips paketleri veya "sahte tabanlı" kutular da bu sınırlama sayesinde azalacak. Plastik dolgu malzemelerinin kullanımı ciddi şekilde kısıtlanacak.

ATIK DAĞI HIZLA BÜYÜLÜYOR 

AB verilerine göre, Avrupa'da ambalaj atığı endişe verici bir hızla artıyor:

2009 yılında AB ülkelerindeki toplam atık hacmi 66 milyon tondu.

Bu rakam 2021 yılında 84 milyon tona ulaştı.

2021 verilerine göre Avrupa'da kişi başı yıllık ambalaj atığı 189 kg olarak ölçüldü. Önlem alınmazsa bu rakamın 2030'da kişi başı 209 kg'a çıkması bekleniyor.

Yeni hedeflere göre, üye ülkeler ambalaj atıklarını 2030 yılına kadar %5, 2040 yılına kadar ise %15 oranında kademeli olarak azaltmak zorunda kalacak.

İŞLETMELER ve TÜKETİCİLER NASIL ETKİLENECEK? 

Çekya Ticaret ve Turizm Konfederasyonu Başkanı Tomáš Prouza, sektörün bu değişime zaten adapte olmaya başladığını belirtiyor:

"Küçük plastik ambalajların kaldırılması fiyatları hiçbir şekilde yükseltmeyecek, çünkü birçok restoran ve otel uzun süredir bu değişime hazırlanıyor. Restoranlarda sütü artık küçük paketlerde değil, çaydanlık veya sürahilerde görüyoruz. Bu yöntem, her fincana ayrı bir paket koyup atmaktan daha az maliyetli. Benzer şekilde, oteller de son 2-3 yıldır mini duş jellerini terk edip kalıcı ve büyük pompalı kutulara geçti."

Ancak Prouza, bu durumun en çok fast food zincirlerini zorlayacağını ifade ediyor. Ketçap ve mayonez gibi sosların büyük pompalarla açık büfe şeklinde sunulması durumunda, müşterilerin tüketimi artırabileceği ve sosları yanlarında eve götürebileceği endişesi taşıyor. Ayrıca, tekli ambalajların kaldırılmasının bazı gıdaların raf ömrünü kısaltabileceğine de dikkat çekiyor. Müşterilerin kendi kaplarını veya yeniden kullanılabilir kutularını restoranlara getirip yiyeceklerini ücretsiz olarak bu kaplara almalarına da izin verilecek.

'KULLANILAN MALZEME NE OLURSA OLSUN, HEDEF AZALTMAK' 

Düzenleme, atık azaltmanın yanı sıra halk sağlığını da hedef alıyor. Gıda ambalajlarında bulunan ve "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen PFAS (per- ve poliflorlu alkil bileşikler) maddelerinin kullanımı da kısıtlanıyor. Ayrıca hafif ahşap, mantar, tekstil, kauçuk ve seramik dışındaki tüm ambalajların 2030'a kadar geri dönüştürülebilir olması zorunlu hale getirilecek.

Avrupa Parlamentosu raportörü Frédérique Ries kararın önemini şu sözlerle vurguladı:

"Çevre mevzuatında ilk kez, kullanılan malzeme ne olursa olsun ambalaj miktarını azaltmak için AB somut hedefler belirliyor."

Direktif, Konsey'deki oylamada Avusturya ve Malta'nın çekimser kalmasına rağmen 25 ülkenin desteğiyle kabul edildi.