Rahim ağzı kanserine fırsat vermeyin

Rahim ağzı (serviks) kanseri, birçok kanser türü gibi ilk evrelerinde genellikle belirti vermiyor. Ancak önlenebilen tek kanser türü olarak biliniyor. 

Dolayısıyla bu konuda toplumsal farkındalığın önemine vurgu yapan Kadın Sağlığı, Hastalıkları ve Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Burak Giray, hastalıkla ilgili bilinmesi gerekenleri şöyle anlattı:

Doç. Dr. Burak Giray

45 yaş altı kadınlarda  sık görülüyor

Serviks (rahim ağzı), rahmin alt kısmını oluşturan bir dokudur. Serviks kanseri, serviksteki normal hücrelerin anormal hücrelere dönüşmesi ve kontrolden çıkmasıyla oluşur. Öncü lezyonların erken teşhisi sayesinde tedavi edilebilen bir kanser türü olmasının yanı sıra, aşıyla da önlenebilen bir kanser türüdür. Serviks kanseri, dünya genelinde 45 yaş altı kadınlarda sıklıkla rastlanan, ortalama olarak 35-55 yaş aralığındaki kadınlarda rahmin vajinaya açıldığı kısımda meydana gelen bir kanser türü olarak bilinir. HPV pozitifliği bulunan kişiler riskli grupta yer alır.

ÖNEMLİ NEDENLERİ

Serviks kanserinin neredeyse tamamı, cilt teması ve cinsel ilişki esnasında yayılan HPV (Human Papilloma Virus) adı verilen bir virüsten kaynaklanır.

HPV virüsü, serviks kanserinin yüzde 98 vakada görülen sebebidir. Bu virüs çok büyük bir oranda cinsel ilişki esnasında bulaşır, kadınların yüzde 80’i hayatları boyunca en az bir kez bu virüsle karşılaşır.

Cinsel ilişki (vajinal, oral, anal seks ve el-genital bölge teması) esnasında kondom (prezervatif) kullanmak bu virüsün bulaşını kesin olarak önlemez.

Çok eşlilik riski artırır

HPV’ye maruz kalma riski, sahip olduğunuz cinsel partner sayısıyla artar. Geçmişte birçok partneri olmuş bir partnerle cinsel temas olması, riski artırır.

Cinsel olarak aktif yetişkinlerin yüzde 75-80’inin 50 yaşından önce en az bir genital HPV enfeksiyonu geçireceği tahmin edilmektedir. Kişilerin çoğu 15-25 yaşları arasında bir veya daha fazla HPV türüyle ilk kez enfekte olur.

Aşılar tamamlansa da tarama yapılmalı mı?

Serviks kanseri taraması cinsel olarak aktif tüm kadınlarda aşı durumundan bağımsız olarak sürdürülmelidir. Kadınların HPV aşısı yaptırmadan önce pelvik muayene veya rahim ağzı kanseri testi (PAP smear/HPV testi) yaptırmaları gerekmez.

Ülkemizde 21 yaş sonrasında Smear taraması ve 30 yaş itibarıyla Smear ile birlikte HPV testinin rutin olarak yapılması önerilmektedir. Ancak HPV aşısı yaptırmak; aşılanmadan önce edinilen enfeksiyonlara karşı büyük bir bağışıklık sistemi uyarısı yapsa da tamamen ortadan kaldıramayabileceği için, gelecekte rahim ağzı kanseri taramasını atlayabileceğiniz anlamına gelmez.

Ayrıca, aşı tarafından önlenemeyen diğer yüksek riskli HPV tipleri de rahim ağzı kanserine neden olabilir.

BÖYLE KORUNUN

Düzenli tarama (PAP veya HPV testlerini veya her ikisini) yaptırmak önemlidir. HPV ile enfekte olmayı önleyen HPV aşısı hem kadınlara hem de erkeklere uygulanabilir.

İdeal olarak 9-15 yaşları arasında (12 yaş), tercihen cinsel yaşamın başlamadığı dönemde aşı uygulanırsa, HPV’ye karşı en iyi korumaya sahip olunur ve serviks kanseri yüzde 98’e varan oranda önlenebilir.

Kullanılan üç aşı da (HPV’nin en sık kansere ve genital siğillere sebep olan türlerini içeren ikili, dörtlü ve dokuzlu aşı) son derecede güvenlidir. Kansere yol açabilen servikal lezyonları olan kadınların sayısını önemli ölçüde azaltan bu aşılar; etkisi, yan etkisi, maliyet analizi açısından dünyada en çok test edilen aşıların başında gelir. Bu nedenle son derece güvenlidir.

Aşı kimlere önerilir?

- Amerika Birleşik Devletleri’nde ve birçok Avrupa ülkesinde rutin HPV aşısı 11 ila 12 yaş arasındaki tüm çocuklar için önerilir ve 9 yaşından itibaren yapılabilir.

Normal bağışıklık fonksiyonuna sahip 15 yaşından küçük kişilerde, en az 6 ay arayla iki doz yaptırılması önerilir.

- Ayrıca aşı, henüz aşı olmamış 26 yaşına kadar olan tüm kişiler için önerilir.

- HPV aşısı ayrıca ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından 27 ila 45 yaş arasındaki kişiler için de onaylanmıştır. Normal bağışıklık fonksiyonuna sahip 15 yaşında veya daha büyük kişilerde, üç doz önerilir. İkinci doz, birinciden 1 ila 2 ay sonra, üçüncü doz ise birinciden 6 ay sonra yapılır.

- HIV enfeksiyonu varsa veya bağışıklık sistemi zayıfsa (örneğin bağışıklık sisteminizi zayıflatan başka bir sağlık sorunu varsa), hastanın yaşı ne olursa olsun üç enjeksiyon yaptırılması önerilir.

KADIN HASTALIKLARI

Erken işaretleri

Serviks kanseri ilk başta herhangi bir belirtiye neden olmayabilir. Bu dönemde semptomlar kişiler tarafından fark edilmeyebilir. Bunun yanında;

- Adet döngüleri arasında gerçekleşen ara kanama,

- Cinsel ilişki sonrası kanama,

- Menopoz sonrası kanama,

- Vajinal akıntı gibi belirtiler kanser olmayan durumlardan da kaynaklanabilir.

Bu tür şikayetler varsa, bir jinekoloğa başvurulması önemlidir.

Hayat kurtaran aşı ve testler

Rahim ağzı kanserinden korunmak için her sene yapılması gereken rutin testlerin ihmal edilmemesi ve erken yaşta HPV aşısının yaptırılması önemlidir.

PAP smear ve HPV (Human Papilloma Virus) testleri kadınlarda rahim ağzındaki hücresel değişiklikleri ve virüsün varlığını tespit etmek için kullanılır.

Erkekler de risk altında

İnsan papilloma virüsü (HPV) serviks, vajen, vulva, orofaringeal ve anal bölge kanserine ya da kanser öncesi lezyonlarına ve genital siğillere neden olan bir virüstür.

HPV ayrıca erkeklerde penis kanserine ve hem erkeklerde hem de kadınlarda anüs ve orofarenks (ağız ve boğaz) kanserine neden olur. Tüm bu kanserler içerisinde serviks kanseri en sık görülen, tedavi edilebilir ve aşıyla önlenebilen bir kanserdir.

Hastalığın gelişimi 5 ila 25 yıl sürer

HPV ile enfekte olan çoğu kişide hiçbir belirti veya semptom görülmez. Sağlıklı bir immün (bağışıklık) sistemine sahip kişilerde HPV virüsü vücuttan yüzde 80 oranında temizlenir. Ancak, kadınların yüzde 10 ila yüzde 20’sinde HPV enfeksiyonu geçmez. Bu durumda serviks kanseri öncü lezyonları ya da serviks kanseri gelişme olasılığı daha yüksektir. Yeni bir HPV enfeksiyonunun serviks kanserine neden olması ortalama olarak 5 ila 25 yıl sürer.