2 hafta önce
39
Yıl boyunca cumhurbaşkanları ve bakanlar düzeyinde gerçekleştirilen yoğun temaslar, ülkeler arasında karşılıklı güveni güçlendirdi. Düzenlenen zirveler, yalnızca ikili ilişkileri değil, ortak bölgesel duruşun şekillenmesini de sağladı.
SINIRLAR, TİCARET VE LOJİSTİKTE SOMUT İLERLEME
Sınır geçişlerinin kolaylaştırılması, uzun süredir devam eden sınır ihtilaflarının çözümü ve lojistik altyapının güçlendirilmesi, bölgesel entegrasyonun somut sonuçları arasında yer aldı. Bu adımlar, Orta Asya ülkeleri arasındaki ekonomik etkileşimi hızlandırdı.
AVRASYA’NIN YÜKSELEN EKONOMİK VE STRATEJİK MERKEZİ
Ticaret hacmindeki artış, altyapı yatırımları, enerji alanındaki ortak projeler ve teknoloji odaklı kalkınma stratejileri, Orta Asya’yı Avrasya’da giderek daha görünür bir merkez haline getirdi. Bölge, dengeli diplomasi anlayışıyla küresel sistemde istikrarlı bir aktör olma yolunda ilerledi.
ORTA KORİDOR VE DEMİR YOLU PROJELERİ ÖNE ÇIKTI
Ulaştırma ve lojistik projeleri, bölgesel bütünleşmenin lokomotifi oldu. Çin ile Avrupa’yı Orta Asya üzerinden birbirine bağlayan Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı’nın etkinliğinin artması ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu hattının inşasına başlanması, bölgenin küresel tedarik zincirlerindeki önemini artırdı.
ÇOK YÖNLÜ DIŞ POLİTİKA VE DENGELİ İLİŞKİLER
Orta Asya ülkeleri, küresel güçler arasında taraf olmaktan kaçınarak çok yönlü ve dengeli diplomasi izledi. Çin, Rusya, Avrupa Birliği ve ABD ile eş zamanlı yürütülen üst düzey ilişkiler, bölgenin en önemli kazanımlarından biri olarak öne çıktı.
C5+1 FORMATI BÖLGEYİ KÜRESEL GÜNDEME TAŞIDI
Artan stratejik önem, küresel aktörlerin Orta Asya’ya ilgisini artırdı. 2025’te Orta Asya-AB, Orta Asya-Çin, Orta Asya-Rusya, Orta Asya-ABD ve Orta Asya-Japonya zirveleri C5+1 formatında düzenlendi. Bu toplantılarda büyük güçler, bölgeye yönelik yeni stratejilerini net biçimde ortaya koydu.
AB, ÇİN, RUSYA, ABD VE JAPONYA İLE YENİ SAYFA
Semerkant’ta düzenlenen Orta Asya-AB Zirvesi’nde Avrupa Birliği, ulaştırma, temiz enerji ve dijital altyapıya odaklanan 12 milyar avroluk “Global Gateway” yatırım paketini açıkladı.
Astana’daki Orta Asya-Çin Zirvesi’nde imzalanan “Ebedi İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması” sonrası Çin ile Orta Asya arasındaki ticaret hacmi 100 milyar doları aştı.
Duşanbe’deki Orta Asya-Rusya Zirvesi, Moskova’nın bölgedeki etkisini koruma çabasını gösterdi.
Washington’daki Orta Asya-ABD Zirvesi ise kritik madenleri ABD’nin bölge politikasının merkezine taşıdı.
Tokyo’da yapılan Orta Asya-Japonya Zirvesi, nadir toprak elementleri ve teknoloji alanlarında yeni iş birliklerine zemin hazırladı.
BÖLGESEL KURUMSALLAŞMA VE TARİHİ KARARLAR
Taşkent’te gerçekleştirilen Orta Asya Devlet Başkanları 7. İstişare Toplantısı’nda, zirvelerin “Orta Asya Topluluğu” çatısı altında kurumsallaştırılması gündeme geldi. Sekreterya ve Aksakallar Konseyi kurulması önerileri, entegrasyonun kalıcı hale gelmesine yönelik önemli adımlar olarak değerlendirildi.
SINIR SORUNLARINDA BARIŞÇIL ÇÖZÜM
Hocand’da düzenlenen zirvede Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan arasındaki uzun süredir devam eden sınır anlaşmazlıklarının çözülmesi, bölgesel istikrar açısından kritik bir gelişme oldu. Bu adım, ortak kalkınma ve güvenlik anlayışının güçlenmesine katkı sağladı.
“2025 ENTEGRASYONUN ZİRVE YILI OLDU”
Özbek siyaset uzmanı Rustam Saidov’a göre 2025, sınır sorunlarının çözüldüğü, su ve enerji kaynaklarının ortak kullanımına yönelik ilerleme sağlanan ve bölgesel işbirliğinin en üst seviyeye çıktığı bir yıl olarak kayda geçti. Saidov, C5+1 zirvelerinin Orta Asya’nın küresel güçlerle ilişkilerinde dengeyi koruduğunu vurguladı.
English (US) ·