Ömrünü tamamlayan gemiler parça parça sökülüyor, burada bambaşka bir ürüne dönüşüyor

Pakistan’ın Belucistan eyaletindeki Gadani Gemi Söküm Sahası gibi merkezlerde faaliyetlerini tamamlamış gemiler kıyıya çekiliyor ve parçalarına ayrılıyor. Gemilerin gövdelerinde bulunan kalın çelik plakalar önce büyük kesim ekipmanlarıyla sökülüyor, ardından daha küçük parçalara ayrılarak geri dönüşüm tesislerine gönderiliyor. Burada yüksek sıcaklıklarda işlenen metal yeniden şekillendirilerek inşaat ve sanayi sektöründe kullanılabilecek ürünlere dönüştürülüyor.

BİR GEMİNİN ÇELİĞİ NASIL YENİDEN HAYAT BULUYOR?

Süreç, kullanım ömrünü dolduran gemilerin sökülmesiyle başlıyor. Tuzlu su ve ağır hava koşulları nedeniyle yıllar içinde yıpranan çelik levhalar, özel kesim ekipmanlarıyla gemiden ayrılıyor. Daha sonra bu parçalar fırınlarda ısıtılıyor, üzerlerindeki pas ve kir tabakaları temizleniyor ve metal yeniden işlenebilir hale getiriliyor.

Elde edilen çelik daha sonra haddeleme ve şekillendirme işlemlerinden geçirilerek çivi, demir çubuk, profil ve çeşitli yapı malzemelerine dönüştürülüyor. Böylece bir zamanlar denizlerde yük taşıyan gemilerin gövdesi, inşaat sektöründe kullanılan yeni ürünlerin hammaddesi haline geliyor.

EKONOMİYE KATKI SAĞLIYOR, TARTIŞMALARI DA BERABERİNDE GETİRİYOR

Gemi geri dönüşümü, büyük miktarda çeliğin yeniden kullanıma kazandırılması sayesinde demir cevheri ihtiyacını azaltıyor ve metal üretiminde kaynak tasarrufu sağlıyor. Uzmanlar, gemilerden çıkarılan çeliğin önemli bir bölümünün yeniden işlenerek sanayiye kazandırıldığını belirtiyor.

Ancak sektör uzun yıllardır iş güvenliği ve çevresel etkiler nedeniyle eleştirilerin de odağında bulunuyor. Özellikle Güney Asya’daki bazı gemi söküm bölgelerinde çalışan işçilerin ağır çalışma koşullarıyla karşı karşıya kaldığı, eski gemilerde bulunan tehlikeli maddelerin ise çevre için risk oluşturabildiği ifade ediliyor. Pakistan yönetimi son yıllarda Gadani’deki tesisleri daha çevreci ve güvenli hale getirmek amacıyla çeşitli dönüşüm projeleri başlattı.

Uzmanlara göre gemi geri dönüşümü, doğru güvenlik ve çevre standartlarıyla yürütüldüğünde hem ekonomik hem de sürdürülebilir üretim açısından önemli bir kaynak olmaya devam edecek. Bir zamanlar okyanusları aşan dev çelik yapılar, böylece farklı sektörlerde kullanılmak üzere ikinci bir yaşam kazanıyor.