Ölüm gemisinde yeni sır: Hantavirüs gemiye nereden geldi?

1/15

Güney Atlantik’te seyreden MV Hondius adlı yolcu gemisinde ortaya çıkan ölümcül hantavirüs salgını, dünya genelinde sağlık otoritelerini alarma geçirdi.

Gemide en az 3 kişinin hayatını kaybetmesi ve çok sayıda yolcunun temaslı kabul edilmesiyle birlikte gözler, virüsün ilk olarak nerede bulaştığı sorusuna çevrildi.

2/15

İlk iddialar, virüsün Arjantin’in en güneyindeki Ushuaia kentinde bulunan büyük bir çöp alanı ve kuş gözlem noktasından yayılmış olabileceği yönündeydi.

Ancak Arjantinli yetkililer, bu ihtimalin giderek zayıfladığını belirtiyor. Çünkü bölgenin geçmiş kayıtlarında hantavirüs vakasına rastlanmadığı vurgulanıyor.

3/15

Tierra del Fuego eyaletinin epidemiyoloji yetkilileri, salgının yerel kaynaklı olma ihtimalini çok düşük görüyor.

Yetkililere göre hastalığın kuluçka süresi ve yolcuların Ushuaia’da geçirdiği kısa zaman, virüsün burada bulaştığı tezini desteklemiyor. Reuters’ın aktardığına göre Juan Petrina, Tierra del Fuego’da bulaş ihtimalini “pratikte yok denecek kadar az” olarak nitelendirdi.

4/15

Salgının merkezindeki isimlerden biri, 70 yaşındaki Hollandalı kuş bilimci Leo Schilperoord oldu.

Eşi Mirjam Schilperoord ile birlikte Güney Amerika’da uzun süredir kuş gözlemi yaptığı belirtilen Schilperoord, gemiye bindikten birkaç gün sonra hastalandı ve 11 Nisan’da yaşamını yitirdi.

5/15

Yeni iddialara göre çift, gemiye binmeden yaklaşık 25-30 gün önce kuzey Patagonya’da bulunmuştu.

Bu ayrıntı kritik görülüyor. Çünkü hantavirüsün kuluçka süresi birkaç günle sınırlı değil; belirtiler, virüsle temastan haftalar sonra ortaya çıkabiliyor.

6/15

Salgında adı geçen virüs, hantavirüsün Andes virüsü olarak biliniyor.

Bu virüsü diğer hantavirüs türlerinden ayıran en önemli özellik, nadir de olsa insandan insana bulaşabilmesi. ECDC, Andes hantavirüsünün yakın ve uzun süreli temasla kişiden kişiye geçebilen tek hantavirüs olarak bilindiğini belirtiyor.

7/15

Andes virüsü özellikle Arjantin ve Şili’nin bazı bölgelerinde görülüyor.

Doğal taşıyıcısının kemirgenler olduğu bilinen virüs, genellikle enfekte hayvanların dışkısı, idrarı ya da salyasıyla kirlenmiş havanın solunması yoluyla bulaşıyor.

8/15

Bu nedenle salgının “sıfır noktası” tartışması yalnızca gemiyle sınırlı değil.

Araştırmacılar, ilk hastalanan yolcuların gemiye binmeden önce hangi bölgelerde bulunduğunu, hangi açık alanlara girdiklerini ve kemirgenlerle temas riski taşıyan ortamlarda bulunup bulunmadıklarını inceliyor.

9/15

Arjantin’deki yetkililere göre kuzey Patagonya, hantavirüs açısından daha anlamlı bir bölge olarak öne çıkıyor.

Neuquen, Rio Negro ve Chubut gibi eyaletler, Andes suşunun görüldüğü bölgeler arasında sayılıyor. Tierra del Fuego tarafı ise bugüne kadar yerel vaka geçmişi olmadığını vurguluyor.

10/15

MV Hondius, 1 Nisan’da Ushuaia’dan yola çıktı. İlk belirtilerin birkaç gün sonra ortaya çıkması, virüsün gemide değil, daha önceki bir temas sonucu alınmış olabileceği ihtimalini güçlendirdi.

Bu nedenle salgının başlangıcı için gözler geminin kalkış noktasından çok, yolcuların önceki seyahat rotasına çevrildi.

11/15

Leo Schilperoord’un ölümünden sonra yolculara ilk aşamada ölümün “doğal nedenlerle” gerçekleştiği söylendiği belirtiliyor.

Bu süreçte eşi Mirjam Schilperoord’un diğer yolcularla yakın temasta bulunmuş olması, daha sonra temas zincirinin araştırılmasında önemli bir başlık haline geldi.

12/15

Mirjam Schilperoord, eşinin naaşıyla birlikte Güney Afrika’ya geçti. Ancak kısa süre sonra onda da mide-bağırsak belirtileri ve genel hastalık bulguları ortaya çıktı.

Durumu ağırlaşan Schilperoord, birkaç gün içinde yaşamını yitirdi. Bu gelişme, salgının yalnızca ilk hasta ile sınırlı kalmadığını gösterdi.

13/15

Daha sonra gemide üçüncü bir yolcunun da hayatını kaybetmesi, olayın uluslararası bir sağlık krizine dönüşmesine yol açtı.

ECDC, 7 Mayıs itibarıyla gemiyle bağlantılı 7 semptomlu kişi ve 3 ölüm bildirildiğini açıkladı. Daha sonra tüm yolcuların ihtiyati olarak yüksek riskli temaslı kabul edildiği bildirildi.

14/15

Uzmanlar, Andes hantavirüsünün Kovid benzeri geniş çaplı bir pandemiye dönüşmesinin beklenmediğini vurguluyor.

Bunun en önemli nedeni, virüsün kolay bulaşmaması. İnsandan insana geçişin genellikle uzun süreli ve yakın temas gerektirdiği, genel toplum için riskin düşük olduğu belirtiliyor.

15/15

Buna rağmen MV Hondius salgını, nadir görülen bir virüsün kapalı ve uzun süreli temasın yaşandığı ortamlarda ne kadar tehlikeli olabileceğini bir kez daha gösterdi.

Şimdi yetkililerin önündeki en kritik soru şu: Ölümcül zincir gerçekten Ushuaia’da mı başladı, yoksa virüs gemiye binmeden haftalar önce kuzey Patagonya’da mı bulaştı?