Milyonlarca arıyı çölün ortasına bıraktılar

Sahra Çölü’nde yürütülen ağaçlandırma ve yapay tozlaşma projelerinin aşırı sıcaklar nedeniyle başarısız olmasının ardından, yerel ve geleneksel bir yöntem olan "yarım ay" su hasadı tekniği kuraklıkla mücadelede öne çıktı.

YÜKSEK TEKNOLOJİLİ BİYOLOJİK MÜDAHALELER BAŞARISIZ OLDU

Sahra Altı Afrika’da "yeşil bir duvar" oluşturma hedefiyle yürütülen kitlesel ağaçlandırma projelerinde, sertleşen toprak tabakasının yağmur suyunu ememesi nedeniyle fidanlar kısa sürede kurudu. Yüzey sıcaklığının 50 °C’yi aştığı bölgede ekosistemi canlandırmak amacıyla soğutmalı kovanlarla getirilen milyonlarca arı ise peteklerin erimesi ve kolonilerin aşırı ısınması sonucu telef oldu. Uzmanlar, su tutma kapasitesini kaybetmiş topraklara doğrudan canlı organizma ekleme stratejisinin yetersiz kaldığını bildirdi.

KUMA KAZINAN BASİT GEOMETRİ

Biyolojik yöntemlerin ardından bölgesel ölçekte yaygınlaştırılan sığ ve hilal şeklindeki çukurlar, su akışını kontrol altına aldı. Genellikle iki ila dâhilî dört metre genişliğinde ve birkaç on santimetre derinliğinde açılan bu çukurların açık tarafı eğimin yukarısına bakacak şekilde tasarlanıyor. Bu sayede yağış sonrası oluşan yüzey akışının çukurlarda toplanması sağlanıyor.

Çukurların içindeki sertleşmiş toprak kabuğunun kırılması ve eklenen kompost veya gübre sayesinde suyun derine sızması kolaylaşıyor. Yapılan ölçümlerde, bu yapıların iç kısımlarının çevredeki açık kuma göre birkaç derece daha soğuk kaldığı, bu durumun buharlaşmayı azaltarak yerli bitkiler ve canlılar için mikro sığınaklar oluşturduğu tespit edildi.

SAHRAT ALTI AFRİKA’DA VERİLER VE RESMİ RAPORLAR

Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) tarafından tavsiye edilen bu yönteme ilişkin elde edilen veriler şu şekilde:

Sahra Altı Afrika’daki tarım arazilerinin %60’ından fazlasının bozulmaya uğradığı tahmin ediliyor.

Burkina Faso, Nijer ve Mali’deki uygulamalarda yarım ay yapılarının suyun toprağa sızmasını %70 oranında artırdığı ve toprak erozyonunu yarıdan fazla azalttığı belirlendi.

Kuzey Nijerya’da gerçekleştirilen 2025 tarihli vaka çalışmasında, dört metre genişliğindeki çukurlarla işlenen çorak alanlarda yağış sezonu sonrası toprak neminin yükseldiği ve bitki örtüsünün yeniden geliştiği kaydedildi.

Bölgedeki araştırmacılar, toprak ekolojisini canlandırmak için biyolojik müdahalelerden önce toprağın su ile olan temasının düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.