Milyarlarca ton toprağın yerini değiştirdiler: Denizler birbirine bağlanıyor

Meksika'nın Panama Kanalı'na alternatif oluşturmak amacıyla hayata geçirdiği kıtalararası demiryolu projesinde dikkat çeken bir aşamaya gelindi. Tehuantepec Kıstağı'ndan geçen hat, Atlantik ile Pasifik arasında yük taşımacılığını hızlandırmayı hedefliyor. Projenin en önemli avantajlarından biri ise Panama Kanalı'nın aksine gemilerin geçişi için tatlı suya ihtiyaç duymaması.

Panama Kanalı'nda yaşanan kuraklık, alternatif ulaşım güzergâhlarına olan ilgiyi artırdı. Gatun Gölü'ndeki su seviyesinin ciddi biçimde gerilemesiyle kanalın günlük gemi geçiş kapasitesi düşerken, çok sayıda gemi beklemek zorunda kaldı. Bazı gemiler ise yük miktarını azaltarak rotalarına devam etti.

Meksika, yaşanan bu sıkıntının oluşturduğu boşluğu kendi demiryolu ve liman altyapısıyla doldurmayı amaçlıyor. Sistem, gemilerin kıstağı doğrudan geçmesi yerine yüklerin bir limanda boşaltılıp trenlerle diğer okyanustaki limana taşınmasına dayanıyor.

YÜKLER OKYANUSLAR ARASINDA TRENLE TAŞINACAK

Meksika'nın "demir kanal" olarak nitelendirdiği projede yüklerin kıstak boyunca yaklaşık 20 saat içerisinde taşınması planlanıyor. Trenlerin yüzlerce kilometrelik güzergâhta saatte yaklaşık 70 kilometreye varan hızlarla ilerlemesi hedefleniyor.

Projenin uygulanabilmesi için mevcut demiryolu altyapısının büyük bölümü yenilendi. Rayların önemli kısmı değiştirilirken, zemin problemi ve sel riski bulunan bölgelerde viyadükler ve güçlendirilmiş altyapılar kullanıldı.

LİMANLAR DA BAŞTAN AŞAĞI YENİLENDİ

Demiryolu hattının yanı sıra Pasifik kıyısındaki Salina Cruz ile Atlantik kıyısındaki Coatzacoalcos limanlarında da kapsamlı çalışmalar gerçekleştirildi.

Salina Cruz'da deniz tabanı derinleştirilerek daha büyük gemilerin yanaşmasına uygun bir altyapı oluşturuldu. Limanın dalgalara ve güçlü rüzgârlara karşı dayanıklılığını artırmak için uzun bir dalgakıran inşa edildi.

Coatzacoalcos'ta ise kanal ve rıhtım altyapısı yenilenerek tren hattının doğrudan limana ulaşması sağlandı. Böylece yüklerin liman ile demiryolu arasında yeniden kamyonlarla taşınmasına duyulan ihtiyacın azaltılması hedeflendi.

K HATTINDA TAKVİM YENİDEN GÜNDEMDE

Projenin önemli parçalarından K Hattı, Oaxaca'daki Ixtepec ile Chiapas'taki Ciudad Hidalgo arasındaki bağlantıyı oluşturuyor. Hattın tamamlanması için daha önce açıklanan takvimde 2026'nın ilk yarısı hedeflenmişti.

Ancak bu sürenin geride kalmasına rağmen hattın tamamen hizmete girdiğine ilişkin kamuoyuna yansıyan net bir doğrulama bulunmuyor. Bu nedenle projenin tüm unsurlarıyla tamamlandığı yönündeki iddialara temkinli yaklaşılması gerekiyor.

Z Hattı'nın ise Coatzacoalcos ile Salina Cruz arasındaki bağlantıyı sağladığı ve 2023'ün sonunda hizmete başladığı belirtiliyor. Palenque yönündeki FA Hattı da sistemin diğer önemli parçaları arasında yer alıyor.

YENİ SANAYİ ALANLARIYLA TİCARET HEDEFLENİYOR

Meksika hükümeti yalnızca demiryolu taşımacılığına değil, güzergâh boyunca yeni sanayi merkezlerinin oluşturulmasına da yatırım yapıyor. Bu bölgelerde lojistik, elektronik, petrokimya, tarım teknolojileri ve temiz enerji gibi sektörlerin geliştirilmesi planlanıyor.

Devlet tarafından altyapı desteği sağlanırken yatırımcıların uzun yıllara yayılan vergi avantajlarından yararlanması öngörülüyor. Böylece bölgenin uluslararası şirketler açısından daha cazip hale getirilmesi ve özellikle Çin'den Meksika'ya yönelen üretim yatırımlarının artırılması amaçlanıyor.

PROJENİN ÖNÜNDE SADECE TEKNİK ENGELLER YOK

Meksika'nın kıtalararası taşımacılık planı büyük bir altyapı yatırımı olsa da projenin karşı karşıya olduğu sorunlar yalnızca demiryolu ve liman inşaatlarıyla sınırlı değil.

Bazı ulaşım bağlantılarının genişletilmesi için kamulaştırma süreçleri yürütülürken, arazi anlaşmazlıkları ve bölgedeki yerleşimlerin etkilenmesi de tartışma konusu oluyor. Çevresel etkiler ise projenin bir diğer önemli başlığı olarak öne çıkıyor.

PANAMA'YA RAKİP OLMAK KOLAY DEĞİL

Meksika'nın girişimi, Panama Kanalı'na alternatif oluşturmayı amaçlayan ilk büyük proje değil. Nikaragua'da yıllar önce gündeme gelen kanal projesi de benzer bir hedef taşıyordu ancak finansman sorunları, çevresel endişeler ve toplumsal tepkiler nedeniyle ilerleyemedi.