Marmara depremi incelendi İstanbul’da oluşacak konut hasarı belli oldu

Kamuoyu ile paylaşılmadı, sonuçlarını ilk kez burada okuyacaksınız. Araştırmayı yapan, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın kuruluşu, Türk Reasürans’ın iştiraki T-Rupt Teknoloji. T-Rupt, hem Marmara depremini modelledi hem de etki analizini yaptı. Araştırmanın amacı ise depremin sigortalı konutlarda yaratacağı hasarın boyutunu hesaplamak. Önce, deprem modellemesinden çok kısa bahsedeyim.

T-Rupt, 7 ve üzeri büyüklükte 4 farklı deprem senaryosunu modelledi. Birinci ve ikinci senaryoda büyük bir fay parçası; üçüncü ve dördüncü senaryoda ise iki büyük segment birbirini tetikler şekilde kırılıyor. Bu dört senaryo da büyük hasara yol açacak depremler. Bilimsel verilere göre de birinci ve ikinci senaryonun olma ihtimali önümüzdeki 50 yıl içinde yüzde 25 ila 30 arasında. Üçüncü ve dördüncü senaryonun gerçekleşmesi ise daha düşük; 50 yıl içinde yüzde 10 ihtimal. Dünyada bu modellemeleri özellikle bankalar ve sigorta şirketleri yaptırıyor ki deprem gibi afetlerde karşılaşacakları hasarın boyutunu önceden tahmin edip, ona göre pozisyon alabilsinler.

ORTA KATLI, 1980 SONRASI YAPILMIŞ BİNALAR İNCELENDİ

Gelelim, bu modelleme üzerine yapılan çalışmanın sonuçlarına. Çalışma; İstanbul’da 4-8 katlı, yani orta katlı ve 1980 sonrası inşa edilmiş hem DASK kapsamında zorunlu deprem sigortası hem de DASK’ın üzerine konut paket poliçesi olan yapıları kapsıyor. Yani, çalışma, İstanbul’da, her iki poliçeye de sahip konutlar özelinde yapılmış. Şu bilgiyi de vereyim: İstanbul’da 4.1 milyon konutun 2.5 milyonu DASK kapsamında ki bu da konutların yüzde 62’si zorunlu deprem sigortalı demek. Türkiye’deki DASK kapsamındaki konutların yüzde 65’e yakını da Marmara bölgesinde. Bu nedenle olası Marmara depremi sigortacıların korkulu rüyası. O yüzden de sürekli deprem modellemeleri yaptırıyorlar.

İSTANBUL’DAKİ KONUTLAR İÇİN TEMİNAT 188 MİLYAR TL

T-Rupt’ın İstanbul’da, her iki poliçeye sahip konutlar özelindeki çalışmasına göre, verilen sigorta teminatı toplam 188 milyar TL. Bunun 61 milyar TL’si zorunlu deprem sigortası kapsamında DASK’ın, 127 milyar TL’si de konut paket poliçesi kapsamında sigorta şirketlerinin. Bu teminat karşılığında da DASK vatandaşlardan 133 milyon TL, konut poliçesi yapan sigorta şirketleri de 258 milyon TL prim toplamış. Yine T-Rupt’ın yaptığı deprem modellemesi kapsamında ortaya çıkan dört senaryoya göre de olası depremde; DASK’ın verdiği sigorta teminatının yüzde 12-18’i, konut sigortalarının verdiği teminatın yüzde 5-9’u arasında hasar ödenecek.

Malum, konutunuzu depreme karşı sigortalatmak isterseniz önce zorunlu olarak DASK yaptıracaksınız, DASK’ın verdiği teminatın üzeri için konut sigortası yaptırıp, deprem teminatı alacaksınız. Aynı şekilde depremde konutunuz hasar alırsa önce DASK zararınızı karşılayacak, eğer hasarınız DASK’ın ödediğinden fazla ise o zaman devreye konut sigortası girip, aşan kısmını ödeyecek.

TEK DASK YETMİYOR KONUT SİGORTASI DA ŞART

Çok basit bir örnekle anlatayım. Konutunuza 1 milyon TL teminatla DASK yaptırdınız, üzeri için de konut sigortası yaptırıp 2 milyon TL deprem teminatı aldınız. Toplam sigorta teminatınız 3 milyon TL. Deprem oldu, konutunuz zarar gördü, hasarınız da 1 milyon TL. DASK’tan 1 milyon TL alacaksınız, konut sigortasından almayacaksınız. Ama hasarınız 3 milyon TL oldu, bunun 1 milyon TL’sini DASK ödeyecek, 2 milyon TL’sini de konut sigortanız karşılayacak. Basit bir hesapla, orta ve ağır hasarlı durumda konut sigortasının devreye girdiğini söyleyebiliriz.

T-Rupt’ın yaptığı bu çalışma bize şunları anlatıyor. Düşük primle yüksek hasar ödeyen DASK’ı, her konutun mutlaka yaptırması gerekiyor. Deprem modellemelerine göre sadece DASK yetmiyor, mutlaka konut sigortası da yaptırılması gerekiyor ki, Kahramanmaraş depremlerinde olduğu gibi konut ağır hasarlandığında ve yıkıldığında konut sigortası devreye girip, zararı karşılasın.