Maltepe’deki bina neden çöktü? Uzman isim CNN TÜRK’te değerlendirdi

İstanbul Maltepe’de çöken 7 katlı binanın enkazındaki 3 kişiyi arama-kurtarma çalışmaları sürerken olayla ilgili ihmal olup olmadığı araştırılıyor. Peki bina neden çöktü? Çökmenin yaşanma şekli ne anlatıyor? İTÜ İnşaat Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Yıldırım CNN TÜRK’te değerlendirdi.

Bir bina ilk önce hemen bir bina durduğu yerde çökmez. Yani kaçak kat dağıtsanız doğru düzgün yapılsa olduğu yere bu şekilde çökmez. Dikkat ederseniz bina çökme yapıyor. Üst tarafı parçalanmıyor. Alt tarafı ezilerek çökme şeklinde yapılıyor. Olay alt tarafının ezilmesi, üst tarafın da onun üzerine oturması şeklinde oluyor. Yani böyle çökme niye olur? Böyle çökme binanın alt katındaki betonların kalitesi kötü olabilir. Zamanla yıpranmış olabilir veya buradaki betonarme elemanlara kullanım amaçlarından dolayı bazı insanlar yani oynama yaparak orada zayıflatma yapabilirler. Yani zayıflatma yapabilirler.

Bu çökme şekli olduğu gibi yere şöyle zayıflatılma yapılsa, şimdi bu binanın yan kolonlarına zarar verilse, yan kolonlarından biri hasar olsa, bina yıkılsa bir tarafa doğru yatır yıkılır. Binanın demek ki hasar verildiyse veya kalitesizse betonlar zamanla korozyon yıpranma olduysa binanın orta kısmına yoğunlaşan bir durum var.

Şimdi kötü kalite bir beton dediğiniz gibi deniz kabuklarının olması, deniz kumu. Şimdi burada şunu da söyleyelim. Deniz kumu dünyada kullanılıyor. Deniz kumunda problem o yıllarda denizden olduğu gibi alıp tuzundan arındırmadan, elek yapmadan, işlem yapmadan olduğu gibi kullanıyorlar. Betonda iyi sıkışmıyor. Sıkışmadığı zaman bu briket dediğimiz boşluklu bir yapısı oluyor. Korozyon biliyorsunuz demirin serbest elektronuyla oksijenin birleşmesi olayı. Gözenekli beton rutubet geliyorsa, ortamda da oksijen varsa korozyonla yıpranıyor. Korozyon yıpranmasıyla betonda kabarmalar oluyor.

Şimdi oradan arkadaşlarımız CNN Türk'ten bazı arkadaşlarımız numuneler de getirdi. Betonların çok iyi olmadığı da görülüyor ama hangi kattan alındığını bilmiyorum. Yani çok da kırmadım. Elimde gördüğünüz gibi yani burada parçalar var. Böyle, böyle iyi bir betonu şöyle elinizde büktüğünüzde böyle. Bakın elinizde dağılıyor. Böyle olmaz.

Bir kere beton kalitesinde de bir sorun var gibi görünüyor. Yani beton kalitesi kötüydü de o kadar deprem yaşadık. 6.2'lik deprem yaşadık. O da var. Ama şu da var. Öyle bir durum geliyor ki çatlamalar oluyor. Hasar oluyor eğer beton kötüyse. Hasar oluyor. Orada sinyal veriyor. Tabii bu konuda uzman olmayan insanlar o çatlamaya çok dikkat etmiyorlar. Aslında burada bu konuya dikkat çekmemiz lazım.

Binalarda çatlama oldu mu, cam çatlamaları olduğu zaman, sıva kalkması olduğu zaman, kolonlarda demirin dışarıya doğru burkulması olduğu zaman, korozyon olduğu zaman burada bir sorun vardır. Buraya mühendis arkadaşların davet edilmesi, incelettirilmesi gerekir aslında. Hep bunu söylüyoruz ama bunlar yapılmıyor.

Bakın bazen duvarlarda çatlamalar olur ama bakın şu pencere gibi yer olan çatlak, bu şekilde çatlak oluyorsa yan taraflarına çekilme etkisiyle olur. Bu gibi çatlaklar binanın hareketinin işaretidir. Yani bu şekilde çatlaklar. Bakın köşeden bir tarafa açılma şeklinde.

Tabii bu binanın zamanla betonları incelenecek, içerisindeki malzemeleri incelenecek, daha iyi karar verilecek ama böyle büyük çatlak olması bir işarettir. Yani durup durduğu yerde böyle çatlak olmaz. Binada duvarlarda çatlak olsa kablo geçen yerlerde elektrik tesisatının derin olmadığı yerlerde döşemelerde tesisatın derin olmadığı yerlerde olabilir.

Ama bu sol ve sağ tarafında sol tarafı diyor ki bana pencerenin derinliğine doğru ben bu tarafa doğru gidiyorum şeklinde bir hareket yapıyorum.  Burada bir çatlak varsa burada bir çekme gerilmesi var demektir. Bu taraf bu tarafa doğru hareket ediyorsa binanın bir yerinde hareket varsa burası aşağıya doğru gidiyor bu taraf olduğu yerde kalıyorsa burayı çatlatır. Yani bu gibi çatlaklar bir işarettir. Bu çatlak büyük bir çatlak. Yani öyle çok küçük bir çatlak değil.

Hani gördüğüm kadarıyla yani duvar da olsa bakın betonarme olmayan duvar da olsa içerisini görmediğim için böyle bir çatlağın olmaması lazım binalarda. Bu bir bu gibi çatlakları görürse vatandaşlarımız hemen bir mühendis, yetkili bu konulardan anlayan kişilere bunun haberini vermesi lazım, incelettirmesi lazım.