Laboratuvar balıkları yabana kaçtı: Tüm gölü kuratacak, insanlara da bulaşabilir

Filipinler'de akvaryum tesislerinden kaçan insan üretimi süs balıklarının kaçtıkları gölün tüm ekolojik dengesini tehdit ettikleri ortaya çıktı.

Uzmanlara göre parlak altın renkleri ve belirgin kafa hörgüçleriyle bilinen, insan eliyle yetiştirilmiş hibrit bir tür olan flowerhorn çiklitlerin insanları da etkileyebilecek parazitler bulundurduğu tespit edildi.

Bir tayfun sırasında volkanik bir kraterde yer alan Sampaloc Gölü'ndeki üretim tesislerinden kaçtığı tahmin edilen beşeri balıkların takibi için eyleme geçildi.

GÖLÜ KURATACAK

Ateneo de Manila Üniversitesi'nden Hannah Nicole C. Gasmen ve Dr. Janice A. Ragaza tarafından yürütülen araştırma, flowerhorn çiklitlerin göldeki mevcut su ürünleri sistemine dahil olduğunu ortaya koydu.

Gölün ana ticari ve gıda kaynağı olan tilapya balığı gibi zorlu çevre koşullarında hayatta kalabilen bu istilacı türün, vahşi popülasyonlar oluşturarak tilapya kafeslerine sızdığı belirlendi.

Yerel halkın bu balıkları yakalayarak süs balığı ticareti için sattığı veya bilerek gölde stokladığı kaydedilirken, uzmanlar bu durumun halihazırda yerleşmiş olan istilacı popülasyonu daha da büyütebileceği uyarısında bulundu.

İNSANLARA BULAŞABİLİR

Londra Doğa Tarihi Müzesi'nden kıdemli balık küratörü Rupert Collins, insan eliyle bozulan habitatların istilaya en açık alanlar olduğunu belirterek, çiklit türlerinin yeni çevre koşullarına hızla uyum sağlama yeteneğine dikkat çekti.

Collins, bu durumun sadece Filipinler ile sınırlı olmadığını, türlerin doğal yaşam alanları dışına bırakılmasının küresel ölçekte biyoçeşitlilik kaybının ana nedenlerinden biri olduğunu vurguladı.

Araştırmada ayrıca potansiyel parazit risklerine de değinildi. Çiftliklerde tutulan altındaki bazı flowerhorn balıklarında insanları enfekte edebilen Paracapillaria philippinensis adlı bir yuvarlak solucan türü tespit edildi.

Sampaloc Gölü'ndeki örneklerde henüz bu parazite rastlanmamış olsa da yerel halkın bu balıkları hem hobi amacıyla avladığı hem de yemeklerinde kullandığı gözlemlendi.

Bu doğrultuda araştırmacılar, balığın insan tüketimi amacıyla teşvik edilmemesi gerektiği tavsiyesinde bulundu.

İNSAN ELİYLE GÖL ÇÜRÜDÜ

104 hektarlık bir alana sahip olan Sampaloc Gölü; lağım suyu, evsel atıklar, su ürünleri besin maddeleri ve plastik atıklar nedeniyle yoğun bir çevre baskısı altında bulunuyor.

Bu durum, gölü istilacı türlere karşı daha savunmasız hale getiriyor. Flowerhorn çiklitlerin gölün ötrofik ve kirli sularında hızla gelişerek yiyecek, barınak ve üreme alanları için yerel türlerle rekabet ettiği belirtti.

Eskiden gölde sıkça yakalanan yerel bir tür olan gümüş levrek balığının bu süreçte giderek nadirleştiği ve Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından nesli tehlikeye giren türler kategorisine alındığı aktarıldı.

NASIL BAŞ EDİLECEK?

Stirling Üniversitesi'nden Dr. Noël Juvigny-Khenafou ise iklim değişikliğinin su ürünleri yetiştiriciliği yapılan bölgeleri değiştirerek istilacı türlerin yayılımını artırabileceğini ifade etti.

Bilim insanları, ekosistemin çökmesini önlemek adına daha güçlü kafesler, ince gözenekli ağlar, taşma bariyerleri ve topluluk liderliğinde rutin denetimler yapılmasını öneriyor.

Ayrıca, patojen, ağır metal ve mikroplastik taramasından geçirilmek şartıyla, bu istilacı balıkların su ürünleri yemi olarak ekonomiye kazandırılabileceği vurguladı.

Hannah Nicole C. Gasmen, su ekosistemlerinin korunmasının topluluklar, araştırma kurumları ve politika yapıcılar arasında ortak bir iş birliği gerektirdiğini ifade etti.