İthalat ateş hattında

Ali Can POLAT

İran-İsrail-ABD savaşı ikinci haftasını geride bırakırken İran elindeki en büyük koz olan Hürmüz Boğazı’nı kapattı. Bu durum dünya ticaretini sarstı. Hürmüz’de 14’ü Türk gemisi olmak üzere toplamda 500 gemi mahsur kaldı. Bunun yanı sıra Suveyş Kanalı da Yemen’de Husilerin saldırılarından dolayı yıllardır neredeyse kullanılamıyor. Bu durum yeni gemilerin rotasını Cebelitarık’a yönlendirdi. Bunun navlun fiyatlarını ithalatta yüzde 100, ihracatta yüzde 25 artırdığı belirtilirken ekonomistler, “İthalata dayalı bir ekonomi olduğumuz için,
Türkiye’yi zorlayacak” ifadelerini kullandı.

Uluslararası ticarette sorunların arttığını söyleyen Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği Başkanı Bilgehan Engin, “Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Çin’den ithalat fiyatları yüzde 100’e yakın arttı. İhracat navlunları da yüzde 25 arttı. Çünkü Suveyş Kanalı neredeyse 3 yıldır doğru düzgün kullanılamıyor. Yemen’deki Husilerin burayı tamamen kapatması ihtimali de var. Bu sebeple ticaret gemileri Cebelitarık’ı dolaşıp geliyor” diye konuştu.

SÜRELER 1 AY UZADI

Navis Danışmanlık CEO’su Engin Koçak ise bu fiyat artışlarının 5 bin doları bulduğunu belirtirken, “Hürmüz Boğazı’nın kapandığı gün geminin üstünde, yolda olan konteynerler için bile savaş primi istendi. Düzenler tamamen değişti, navlun fiyatları konteyner başına 5 bin dolar arttı” diye konuştu. Bu durum yerli sanayicinin de maliyetlerini artırdı. Otobüs ve minibüs üreticisi Karsan CEO’su Okan Baş, “Şu an Tüm gemiler Cebelitarık’ı dolaşıp geliyor, süreler neredeyse 1 ay uzuyor. Bu da hem zamanı hem maliyeti artırıyor” dedi.

Vatandaşa zam olarak dönecek

Lojistikteki bu krizin vatandaşa etkilerini değerlendiren Prof. Dr. Cem Başlevent, “İthalata dayalı bir ekonomi olduğumuz için, bu durum Türkiye’yi zorlayacak. Daha çok petrol ve petrole bağlı kimya sektöründe sorunlar bekleniyor. Ama tabi ithalata bağımlı her sektörü etkileyecek. Dolaylı olarak vatandaşın harcamalarına da yansıyacak. Trump da bu durumun farkında, bu sebeple Hürmüz’ün bir an önce açılması için NATO’yu da desteğe çağırıyor” ifadelerini kullandı.