İşte yaştan dolayı emeklilik şartları

Cevap: Okuyucumun sorusunun benzeriyle sıkça karşılaşıyorum. Soruyu sadece örnek olsun diye paylaştım. Benzer şekilde, prim gün sayısı düşük, yaşı büyük olan ve emekli olmak isteyen birçok kişi var. Kaç lira emekli maaşı alınacağı konusuna girmeyeceğim ama bu kişilerin nasıl emekli olacaklarını detaylı anlatayım.

Bir dönem sigortalı olmuş, ancak gerekli şartları yerine getiremeyen kişiler emekli olabilir ve emekli maaşı alabilir. Buna halk arasında, ‘kısmi emeklilik’ ya da sosyal güvenlikteki adıyla ‘yaştan emeklilik’ deniyor. Yaştan emekliliğin de şartları var ve bu şartlar kişinin ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre değişiyor. Sigortalı olunan yıla; ve erkek, kadın sigortalılara göre prim gün sayısı, yaş şartları farklılaşıyor. Liste uzun; o nedenle de her tarihe göre şartları sıralamayacağım ama genel bir bilgi vereyim.

İlk sigortalı olduğu tarih 8 Eylül 1999 öncesi olanlar; 15 yıl çalışma şartını yerine getirip, 3600 prim günü tamamladıklarında, bu koşulları yerine getirdikleri tarihe göre erkekse 56 ile 60 yaş arasında, kadınsa da 50 ile 58 yaş arasında emekliliğe hak kazanabiliyor. Örneğin, 1999 öncesi sigortalı olan erkek 15 yıl ve 3600 prim gün şartını 2014 yılından sonra doldurmuşsa, 60 yaşında emekli olabiliyor ve maaş alabiliyor. Aynı şartları yerine getiren kadın çalışan ise 3600 prim, 15 yıl şartını 2011 yılından sonra yerine getirirse 58 yaşında emekliliğe hak kazanıyor.

1999 ve öncesinde sigortalı olanlarda sadece şartları yerine getirmek yetmiyor, erkeklerde 55, kadınlarda 50 yaş şartının dolması gerekiyor. Bunu özellikle belirtmemin nedeni, okuyuculardan, ‘3600 prim günümü doldurdum, emeklilik için başvurdum, olamayacağımı söylediler’ diye şikâyetler alıyorum. 3600 primi doldursanız da yaş şartının yerine getirmemişseniz, SGK sizi emekli etmez.

Buraya kadar bahsettiğim 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanların şartları. Bir de 8 Eylül-30 Nisan 2008 arası sigortalı olanların yaştan emeklilik için yerine getirmesi gereken şartlar var. Bu tarihler arasında sigortalı olup, 25 yıl sigortalılık süresini dolduran erkekler 4500 prim günü ve 60 yaşını; kadınlar 4500 prim günü ve 58 yaşını tamamladıklarında emekli olabiliyor ve emekli maaşı alabiliyor.

İlk defa 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanların yaştan emeklilik şartları ise çok daha farklı. Bu tarihten sonra sigortalı olanlarda çalışma süre şartı aranmıyor. Kadın ve erkek çalışan fark etmiyor her iki kesimin de 5400 prim günü doldurması gerekiyor. Tek fark, yaş. Erkekler işe başlama tarihine göre 63 ile 65 yaşında, kadınlar ise 61 ile 65 yaşında yaştan dolayı emekli olabilecek. Örneğin, 1 Mayıs 2008 sonrası işe başlayan bir erkek 5400 prim günü tamamladığında 63 yaşında, kadın ise 5400 prim ile 61 yaşında emekli olacak. 

TAVANDAN YATAN PRİMLERİNİZİ İADE ALABİLİRSİNİZ

Soru: Eylül ayında emekli olacağım. Sigortalılığım süresince üç ayrı şirketten primleri yatırıldı ve sigortalı gösterildim. Üç şirket de primleri tavandan yatırdı. Emeklilik başvurusunu yaptığımda, benim adıma ödenen fazla primleri iade alabilme şansım var mı? Melis K.

Cevap: Çalışan adına SGK’ya, sigorta primine esas kazanç üst sınırını aşan ödeme yapılmışsa, aşan kısım iade alınabilir. Yüksek ücret alanların primleri de tavandan yatar ve tavanı aşan kısım için iade istenebilir. Aynı şekilde birden fazla işyerinde çalışan kişilerin ödedikleri primler de tavanı aşarsa, fazla ödenen tutar SGK’dan geri alınabilir. Bunun için önce emeklilik dilekçesini verip, emekli olacaksınız. Sonrasında da SGK’ya başvurarak fazla yatan primlerinizi hesaplatacaksınız ve bunların iadesini talep edeceksiniz. İşçi payına düşen malullük, yaşlılık ve ölüm için kesilen prim tutarını iade alabileceksiniz.