İran savaşının kazananı Moskova

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) verilerine göre, Orta Doğu’ya yayılan çatışmaların üzerinden iki hafta geçmesine rağmen Rusya’nın fosil yakıt gelirleri artış gösterdi.

Martın ilk yarısında Moskova, petrol ihracatından günlük yaklaşık 372 milyon euro gelir elde ederek şubat ortalamasını yüzde 14 aştı.

1-15 Mart döneminde petrol, gaz ve kömürden toplam 7,7 milyar euro kazanan Rusya’nın günlük geliri, şubattaki yaklaşık 472 milyon euro seviyesinden 513 milyon euroya yükseldi.

ABD-İsrail’in 28 Şubat’taki İran saldırısının ardından küresel petrol fiyatları sert yükseldi. Brent petrol, Perşembe günü devam eden saldırıların etkisiyle varil başına 119 doların üzerine çıktı.

Fiyatlardaki artış, Rusya gibi büyük ihracatçılar için gelir artışı anlamına geliyor.

ABD Hazine Bakanlığı ise denizdeki Rus petrolüne 30 günlük muafiyet tanıdı. Karar, Avrupa’da tepki çekti. Avrupalı liderler, yaptırımların gevşetilmesinin Moskova’nın savaş gelirlerini artırabileceği uyarısında bulundu.

Washington ayrıca, daha önce uyardığı Hindistan’ın Rus petrolü alımına geçici olarak izin verdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, adımın sınırlı ve kısa vadeli olduğunu, küresel enerji piyasasında istikrarı hedeflediğini söyledi.

Ancak analistler, yüksek fiyatlar ve Hindistan başta olmak üzere talebin sürmesinin Rusya’nın gelirlerini artıracağını belirtiyor.

Öte yandan mevcut düzenleme, ithalatçıların 2022’den bu yana yürürlükte olan yaptırımları kısmen aşmasına imkân tanıyor.

CREA verilerine göre Hindistan ve Çin, Rusya’nın petrol gelirlerinin yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor. Hindistan, 1-15 Mart döneminde Rusya’dan günlük yaklaşık 89 milyon euroya denk gelen 1,3 milyar euroluk fosil yakıt alımı yaptı.

ABD’nin adımı Atlantik’te görüş ayrılığı yaratırken, Avrupa ülkeleri yüksek fiyat riskine rağmen Rusya’ya yönelik sert yaptırımları sürdürmekte kararlı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya’ya yönelik sert yaptırımların sürdürülmesi çağrısı yaptı.

Macaristan Başbakanı Viktor Orban ise artan enerji fiyatlarını gerekçe göstererek AB’nin Rusya’dan enerji ithalatına yönelik yaptırımları askıya almasını isteyen tek lider oldu.

Transport and Environment araştırmasına göre, Avrupa’da sürücüler en son 2022’de, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası görülen yüksek yakıt fiyatlarıyla yeniden karşılaşabilir.

AB, 2022’den bu yana Rus petrolü, gazı ve kömürüne bağımlılığını kademeli olarak azaltmaya çalışıyor.

Centre for Research on Energy and Clean Air verileri, Birliğin hâlâ günlük yaklaşık 50 milyon euro değerinde Rus fosil yakıtı aldığını, bunun büyük kısmının yaptırımlardan muaf boru hattı gazı olduğunu ortaya koyuyor.

Buna karşın söz konusu seviyenin, Rusya’nın 2021’de AB’nin gazının yüzde 45’ini ve petrolünün yüzde 27’sini karşıladığı döneme göre ciddi şekilde düştüğü belirtiliyor.