İran ile ABD arasında 60 günlük ateşkes bugün duyurulabilir: İşte anlaşma şartları

Axios’un anlaşma metnine aşina bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, ABD ile İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve Tahran’a 60 günlük petrol satış izni getirecek bir ateşkes anlaşması imzalamaya çok yakın. Kısa süre içinde açıklanması beklenen taslak anlaşmanın, taraflara kapsamlı bir anlaşma için 60 günlük süre tanıdığı belirtildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI

Taslak mutabakata göre İran, Hürmüz Boğazı’ndaki mayınları temizleyecek ve gemilerin geçişinden ücret alınmayacak. Karşılığında ise ABD, İran limanlarındaki ablukayı kaldıracak ve Tahran yönetiminin 60 gün boyunca petrol satmasına izin verecek sınırlı yaptırım muafiyetleri çıkaracak. Bir ABD’li yetkili, ekonomik yaptırımların kaldırılmasının önceden değil, İran’ın somut adımlarının ardından geleceğini belirterek düzenlemeyi “performans karşılığı rahatlama” olarak tanımladı.

NÜKLEER TAAHHÜT

Taslakta ayrıca İran’ın nükleer silah edinmeyeceğine dair taahhüdü ile uranyum zenginleştirmeyi durdurma ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu üzerine müzakere taahhüdü yer alıyor. Yaptırımların hafifletmesi ve İran fonlarının serbest bırakılması, ateşkes döneminde görüşülecek ancak yalnızca nihai ve doğrulanmış bir anlaşma sağlanırsa uygulanacak. Bölgedeki ABD kuvvetleri 60 gün boyunca görevlerine devam edecek. ABD ordusu sadece nihai anlaşma sağlanırsa geri çekilecek.

NETANYAHU ENDİŞELİ

Anlaşmanın, İsrail ile Lübnan’daki Hizbullah arasındaki savaşı sona erdirme çabalarıyla da bağlantılı olduğu bildirildi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun cumartesi günü Trump ile yaptığı görüşmede bu şarta ilişkin endişelerini dile getirdiği kaydedildi. ABD’li bir yetkili, Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya ya da misillemelere kalkışması halinde İsrail’e harekete geçme izni verileceğini söyledi.

ANLAŞMA SAATLER İÇİNDE DUYURULABİLİR

Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de dahil çok sayıda ülke, diplomatik arabuluculuk çabalarına destek verdi. Beyaz Saray, kalan sorunların "saatler içinde" çözülebileceğini umuyor. ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer müzakerelerde ciddi olmadığı kanaatine varılması durumunda ateşkesin erken sonlandırılabileceğini belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile müzakere süreci ve taraflar arasında sağlanması beklenen barışa ilişkin önemli bir açıklama yaptı. Trump sosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve birçok lider ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini belirtti. "Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan, Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Thani ve Katarlı diplomat Ali Al-Thawadi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Bahreyn Kralı Hamad bin İsa Al Khalifa ile İran ve barışa ilişkin mutabakat zaptıyla bağlantılı tüm konular hakkında oldukça verimli bir görüşme gerçekleştirdik" dedi.

Trump, "ABD, İran ve adı geçen diğer ülkeler arasında, nihai hale getirilmesi gereken bir anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de ayrı bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini belirterek, "O görüşme de oldukça olumlu geçti. Anlaşmanın son unsurları ve ayrıntıları şu anda ele alınıyor ve kısa süre içinde duyurulacak" dedi.

Trump, "Anlaşmanın birçok unsurunun yanı sıra Hürmüz Boğazı da yeniden açılacak" açıklamasını yaptı.

İran ile ABD arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda süren müzakerelerin, ABD’nin esneklik göstermemesi halinde başarısızlıkla sonuçlanabileceği bildirildi.

İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın, İranlı müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberde, ABD esneklik göstermediği takdirde müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanabileceği belirtildi.

Haberde, İran’ın, nükleer meselelerin müzakerelerin ilerleyen aşamalarında ele alınmasını istediği, İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını ön şart olarak sunduğu ve Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemileri kendi mekanizmasına göre belirleme talebinin görüşmelerdeki başlıca anlaşmazlık konuları arasında yer aldığı aktarıldı.

Ayrıca, bu üç ihtilaflı konu çözüme kavuşmadığı sürece İran’ın müzakerelere katılmayacağı vurgulanan haberde, nükleer konulara ilişkin görüşmelerin de ABD’nin güven artırıcı adımlar atmasına bağlı olduğu ifade edildi.

Haberde ayrıca, Washington yönetiminin Hürmüz Boğazı’nın önceki statüsüne döndürülmesini talep etmesi nedeniyle taraflar arasında bu konuda da anlaşmazlık yaşandığı hatırlatıldı.

ABD Başkanı Trump, CBS News kanalına yaptığı kısa açıklamada, İran ile müzakerelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, müzakere sürecinin ne aşamada olduğunu ve olası anlaşmanın detaylarını paylaşmayacağını belirterek, "anlaşmaya çok yaklaştıklarını" ve müzakerelerin "her geçen gün daha iyiye gittiğini" kaydetti.

Öte yandan, CBS News'in aynı haberde yer alan ve müzakerelere yakın bazı kaynaklara dayandırdığı iddiasına göre, güncel anlaşma, ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, yabancı bankalarda bulunan bazı İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılması ve müzakerelerin devam etmesini içeriyor.