Hukukun üstünlüğünde gerilemeye devam ettik

Türkiye, Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü’nün (International IDEA) yayımladığı Küresel Demokrasi Durumu 2026 raporunda, hukukun üstünlüğünde küresel sıralamanın alt sıralarında yer aldı.

Endekste Türkiye, hukukun üstünlüğünü oluşturan dört alt göstergenin tamamında “düşük performans” grubunda değerlendirildi. Dünya Adalet Projesi’nin (WJP) ayrı endeksi de Türkiye’nin hukuk alanındaki zayıf konumuna işaret ediyor.

İsveç merkezli hükümetler arası kuruluşun raporuna göre Türkiye, sıfır ile bir arasında hesaplanan hukukun üstünlüğü göstergesinde 0,229 puan aldı.

Bu sonuçla Türkiye, Kamerun ile birlikte 173 ülke arasında 149’uncu sıraya yerleşti. Türkiye aynı listede  geçen yıl 143’üncü sıradaydı.

Somali hukukun üstünlüğünde 146’ncı, Gine 143’üncü sırada kendine yer buldu. Böylece Türkiye’yi geçti. Afrika ülkesi Esvatini Krallığı ise bizim bir sıra üzerimizde 148’inci sırada yer aldı.

GERİLEYEN 4 FAKTÖR

International IDEA hukukun üstünlüğünü dört temel faktör üzerinden değerlendiriyor:

- Yolsuzluk

- Yargı bağımsızlığı

- Kişisel bütünlük ve güvenlik

- Yasaların öngörülebilir uygulanması

Raporda, Avrupa değerlendirmesi kapsamında Türkiye, Azerbaycan ve Rusya, bu dört göstergenin tamamında “düşük performans” gösteren ülkeler arasında yer aldı. IDEA verilerine göre dünya genelinde ifade özgürlüğünde gerileme yaşanıyor. İfade özgürlüğü göstergesi 42 ülkede kötüleşirken, ülkelerin yüzde 23’ünde basın özgürlüğünde gerileme tespit edildi. Adalete erişim göstergesi ise ülkelerin yüzde 18’inde geriledi. International IDEA, demokratik performans ile silahlı çatışmalar arasındaki ilişkiyi de inceledi.

Zimbabve ve Uganda bile bizden iyi durumda

Türkiye, haklar kategorisinde 0,317 puanla 135’inci, katılım kategorisinde ise 0,398 puanla 137’nci sırada yer aldı. Yayınlanan rapordaki sonuçlar 2025 yılı sonuna kadar olan verilere dayanıyor. Bu arada, Eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, Dünya Adalet Projesi’nin Hukukun Üstünlüğü Endeksi sonuçlarını paylaşarak Türkiye’nin konumuna dikkat çekti. Türkiye, bu listede 143 ülke arasında 134’üncü sırada. Kara, “Hukukun üstünlüğü endeksinde bizden iyi durumda olan bazı ülkeler” diyerek, şu isimleri sıraladı: El Salvador, Zambiya, Angola, Rusya, Pakistan, Uganda, Zimbabve, Belarus, Kamboçya, Bangladeş.