Gizli şekeri tersine çevirmek mümkün mü?

Sağlıklı bir açlık kan şekeri (glikoz) aralığı 70 ila 99 miligram (mg/dL) arasındadır. Prediyabetiniz varsa, açlık seviyeleriniz tipik olarak 100 ila 125 mg/dL arasındadır. Uzmanlara göre bu durum, kontrol altına alınmadığı takdirde vücutta çeşitli hasarlara yol açabilen Tip 2 diyabete dönüşebilir. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman 
Erk, işte bu kapsamda gizli şekerle ilgili bilinmesi gerekenleri şöyle anlattı. 

BELİRTİ VERİR Mİ?

Prediyabetin genellikle hiçbir belirtisi yoktur. Bu sotunu yaşayan kişilerin çoğu bunun farkında değildir. Dolayısıyla prediyabet olup olmadığınızı anlamanın tek yolu düzenli taramalar yaptırmanızdır. Tip 2 diyabete dönüşmeye başladığında ise erken belirtileri şöyle sıralanabilir:

- Özellikle geceleri sık sık idrara çıkma,
- Yoğun susuzluk
- Düzenli yemek yemenize rağmen aşırı açlık hissi.
- Tükenmişlik

Belirtisiz bir hastalık olduğu için, düzenli olarak sağlık uzmanınıza görünmeniz ve tarama testleri yaptırmanız önemlidir. 

TEŞHİSİ ZOR DEĞİL

İşte prediyabetin teşhisini kolaylaştıran önemli testler:

- Açlık kan şekeri: Bu test, en az sekiz saat boyunca su dışında hiçbir şey yemediğiniz veya içmediğiniz halde kanınızda yapılan bir ölçümdür. Temel ve kapsamlı metabolik testler bu testi içerir.
- HbA1c: Bu test, son iki ila üç ay içindeki ortalama kan şekeri seviyenizi ölçer.

Bu değerlere dikkat!

Aşağıdaki durumlarda prediyabete işaret eder…

- Açlık kan şekeri sonucu 100 ila 125 mg/dL arasındadır (100’ün altındaki değerler diyabet olmadığını gösterir; 126 ve üzeri değerler diyabeti gösterir).
- HbA1c sonucu % 5,7 ile % 6,4 arasındadır (% 5,7’den düşük değerler diyabet olmadığını; % 6,5 ve üzeri değerler ise diyabet olduğunu gösterir.)

Tip 2 diyabeti nasıl önlenebilir?

Prediyabeti tedavi etmenin ve Tip 2 diyabetin başlangıcını önlemenin veya geciktirmenin en iyi yolu, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleridir. Besleyici gıdalar tüketmek ve egzersiz yapmak, kan şekeri seviyelerinizi düzenlemenize yardımcı olabilir.

Küçük değişiklikler bile Tip 2 diyabet geliştirme riskinizi önemli ölçüde azaltabilir. Bunun yolları şöyle sıralanabilir:

- Kilo kaybı: Çalışmalar, toplam vücut ağırlığınızın %7’sini kaybetmenin tip 2 diyabetin ortaya çıkma riskini yarıdan fazla azaltabileceğini göstermektedir.
- Düzenli hareket: Hareket ve egzersiz vücudunuzu insüline karşı daha duyarlı hale getirir. Egzersiz ayrıca kan şekerini emebilen kasları da geliştirir. Haftada toplam 150 dakika olmak üzere, günde 30 dakika, haftada 5 gün egzersiz yapmayı hedefleyin.
- Beslenme tarzında değişiklikler: İlave şekerleri azaltmaya çalışın, basit karbonhidratları kompleks karbonhidratlarla değiştirin yani hazır gıdalardan mümkün olduğu kadar uzak durun. Evde tencere yemeği yiyin ve daha fazla sebze tüketin. 

Diyabet nelere yol açabilir?

Prediyabet sonrası Tip 2 Diyabet neredeyse bütün kronik hastalıkların ana nedenidir. Kontrol altına alınmazsa hayati tehlike yaratabilir. İste yol açtığı rahatsızlıklar.

- Kalp ve damar hastalıklarının eş değeridir.
- Diyabet-hipertansiyon birlikteliği sık görülür. 
- Erişkinlerde en sık körlük sebebidir.
- Hastaların %70-80’inde karaciğer yağlanması, az kısmında karaciğer sirozu vardır.
- Alzheimer riskini 4 kat artırır.
- Depresyon ve duygu durum bozukluğuna yol açar. 
- Kronik böbrek yetmezliğinin en sık nedenidir.
- Kanser ve enfeksiyon riskini artırır.
- Beyin hastalıklarına, el ve ayaklarda his kaybına yol açar.
- Cinsel ilişki bozukluğuna neden olur.
- Felç riskini 3-4 kat artırır.

İŞTE SEBEPLERİ

Prediyabetin başlıca nedeni insülin direncidir. .
İnsülin direnci, kaslarınızdaki, yağ dokunuzdaki ve karaciğerinizdeki hücrelerin insüline gerektiği gibi yanıt vermemesi durumunda ortaya çıkar. Bu hormon, kan şekerinizin kontrolü için hayati önem taşır. Yeterli insülininiz olmadığında     veya vücudunuz onu doğru     şekilde kullanamadığında, kan şekeriniz yükselir.
İnsülin direncine  yol açabilecek çeşitli faktörler şunlardır:

- Genetik 
- Vücutta, özellikle karın bölgesinde ve organların çevresinde biriken fazla yağ (viseral yağ).
- Hareketsizlik
- Kronik stres
- Yetersiz uyku
- Yüksek oranda işlenmiş, hazır gıdaları sık tüketmek
- Uzun süreli steroid kullanımı gibi bazı ilaçlar
- Hipotiroidizm ve Cushing sendromu gibi hormonal bozukluklar

Kimler risk altında?

Prediyabet için risk faktörleri şöyle sıralanabilir:

- Tip 2 diyabetin biyolojik aile öyküsü
- Fazla kilolu veya obez olmak
- Egzersiz yapmamak
- 45 yaşında veya daha üstünde olmak
- Sigara içmek
- Gebelik diyabeti öyküsü 
- Uyku apnesi
- Polikistik Over Sendromu (PCOS))

Nelere yol açabilir?

Prediyabetin en önemli komplikasyonu, Tip 2 diyabete dönüşmesidir. Bu durum, aşağıdakiler gibi çeşitli komplikasyon riskinizi artırır:

- Kalp krizi ve inme
- Vücutta sinir hasarı
- Göz sorunları
- Böbrek sorunları

Bunları da unutmayın

Risk faktörlerinizi azaltmak da size yardımcı olur. 

- Stresi azaltmanın veya yönetmenin yollarını bulmak
- Sigarayı bırakmak
- Uyku bozukluklarını yönetmek
- Yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi ilgili durumların yönetimi

Ancak bazen genetik risk faktörleriniz o kadar güçlü olabilir ki, sağlıklı yaşamda yapılan değişiklikler bile prediyabeti önlemeye yetmeyebilir.