Fazla kilo vücudu nasıl etkiler?

Dünyada salgın haline gelen obezite ülkemizde de hızla artıyor. Uzmanlar ise bu sorunun estetik bir sorun değil, sağlık için risk faktörü olduğuna dikkat çekiyor…

‘’Şişmanlık, küresel ölçekte halk sağlığını tehdit eden en önemli kronik hastalıklardan biri haline gelmiştir’’ diyen, İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, fazla kiloların neden-lerinden     zayıflamaya çalışırken yapılan hatalara kadar birçok önemli bilgi paylaştı:

Çağın pandemisi: Obezite

Günümüzün en yaygın sorunlarından biri olan obezitenin en önemli nedeni aşırı kalori, doymuş yağ ve rafine karbonhidratlardan zengin; besin içeriği ve posa oranı düşük yiyeceklerdir. Yani hazır, katkılı, trans yağlı, mısır şuruplu gıdalar bu sorunun baş nedeni olarak gösterilmektedir. Bu tip beslenme obezitenin en önemli nedenlerinden biridir. Boş ve gereksiz kaloriler sadece kilo sorunu yaratmaz, sağlığı bozarak ömrü de kısaltır. 

Fazla kiloların gizli nedenleri de var

Kilo fazlalığının çoğu zaman fark edilmeyen diğer nedenleri şöyle sıralanabilir:

- Genetik: Bazı araştırmalar fazla kilolu kişilerin iştahlarını etkileyen belirli genlere sahip olduğunu göstermektedir.

- Altta yatan sağlık sorunları: Hormonal dengesizlik ve metabolizmanın yavaş çalışmasına bağlı olarak vücut yağ yakmada güçlük çekebilir.

- Hareketsizlik: Özellikle günümüzde saatlerce sosyal medyada gezinmek ya da uzun süre televiyon izlemek hareketi kısıtlayan en önemli nedenlerdir.

- Yeterince uyumamak: En az 7-8 saatlik uyku eksikliği, iştahınızı kontrol altında tutan hormonları etkileyebilir. Yani sağlıksız ve aşırı yemeye neden olarak, kilo aldırır. Ayrıca geç uyuyan kişiler geceleri abur cubura yöneldikleri için de kilo almaya başlar.

- Stres: Beyniniz strese tepki olarak daha fazla kortizol (stres hormonu) üretir. Bu nedenle, stresli olduğunuzda, yağ veya şeker oranı yüksek yiyecekleri tüketme olasılığınız artar.

HANGİ HASTALIKLARA KAPI ARALAR?

Vücutta yağ kütleniz arttıkça sağlık sorunlarınız da artar. Fazla kilolu olmak ciddi hastalıkları tetikleyebilir.

Yüksek tansiyon

Fazla kilolu olmak, kalbinizin vücudunuzda kan dolaşımını sağlamak için daha fazla çalışması gerektiği anlamına gelir. 

Yüksek kan kolesterolü 

Bu, kanınızdaki aşırı miktarda yağ anlamına gelir. Trans yağ içeren yemekler, aşırı kilo dolayısıyla yüksek LDL (kötü) kolesterol, yüksek trigliserid ve düşük HDL (iyi) kolesterol riskinizi artırır .

Ani şeker yükselmesi

Aşırı kilolar ani şeker yükselmesinin bir diğer sebebidir. Kilo vermekle kan şekerinin kontrol altına alınması mümkündür.

Böbrek sorunları

Fazla kilo ayrıca kan basıncınızı yönetmeye yardımcı olan böbreklerinizi de etkiler.

Nefes darlığı

Obezite, akciğer kapasitesini azaltabilir. Kişi sigara alışkanlığı, kronik bronşit gibi hastalıklar varsa solunum fonksiyonu daha fazla bozulur.

Eklem hasarı

Fazla kilolu olmak özellikle dizleriniz üzerindeki baskıyı artırır. Örneğin 5 kg fazlalık bile dizlerinize 20 kiloya yakın baskı uygular. Ayrıca bazı ilaçlar (depresyon ilaçları), sık aralıklarla düşük enerjili diyetler uygulama gibi nedenler de kilo alımına yol açabilir. Dolayısıyla kilo fazlalığı nedeniyle kalp-damar, Tip 2 diyabet, böbrek hastalıkları, kanser, karaciğer yetmezliğine neden olabilen karaciğer yağlanması, safra kesesi hastalıkları ve eklem sorunları yaşanabilir.

Liften zengin beslenmenin önemi

Fazla kiloların önlenmesinde liften zengin bir beslenme tarzının önemi büyüktür. Böyle bir beslenme tarzı, iştahı azaltır, mideyi doldurur, beyne tokluk sinyalleri göndererek kilo almayı önler. Sebze, meyve, tam tahıllar ve kuru baklagiller lif içeriği yüksek yiyeceklerdir. Tam tahıllar, rafine tahıllardan çok daha fazla lif ve besin içerir. Et, süt ve yağlar kalorisi yoğun, lifi az yiyeceklerdir.

Asidik gıdalara dikkat!

Obezitenin ortaya çıkmasında vücut ve hücre pH’sını asidik yönde etkileyen bir beslenme tarzı da önemlidir. Normal vücut pH’sı 7.4 civarındadır. Tampon sistemleri ile vücut, pH’ını dar bir aralıkta tutmaya çalışır.

Hücredeki kimyasal reaksiyonlar, enzimler aracılığı ile belirli ve dar pH aralığında gerçekleşir. pH değişirse enzimler etkisiz kalır ve metabolizma yavaşlar. Hayvansal ürünler (et, süt, süt ürünleri), rafine karbonhidrat, beyaz un, kahve, meyve suları, asitli ve kolalı içecekler asit karakterlidir.

Bu gıdalardan zengin bir beslenme tarzı tampon sistemlerinin tükenmesine, yorgunluğa ve metabolik hastalıklara yol açar. Yine stres vücutta asitli bir ortam yaratarak dengeyi bozar. Sebze- meyve, Omega 3-zeytinyağı gibi sağlıklı yağlardan oluşan bir beslenme ve düzenli uyku alkali bir ortam yaratarak vücudun dengesini ve yenilenmesini sağlar.

Kilo vermeye çalışırken bu hataları yapmayın 

- Fazla kilolu kişiler, diyet yaparken yedikleri gıdaların türünü değil, ne yerlerse onların miktarını azaltırlar. Sadece kalori azaltmak yeterli değildir, obeziteye yol açan gıdaların da tamamen terk edilmesi gerekir. Besin yönünden zengin, kalorisi az, lifi bol bir diyet rejimi ömrü uzatır. 

- Altta yatan hormonal sorunları bilmeden diyet yapmaya çalışmak da çok yanlış. Ayrıca bilinçsizce ve tavsiyeyle diyabet iğnesi kullanmak da çok sakıncalı. Dolayısıyla özellikle kilo vermekte zorlananlar bir uzman gözetiminde gerekli testler yapıldıktan sonra nedene göre tedaviyle daha sağlıklı şekilde kilo verebilirler.