Devlet kusurlu, depremzede borçlu çıktı

Ali Can POLAT

Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden 3 yıldan fazla zaman geçti, afetzedelerin mağduriyeti katlanarak devam etti. Kahramanmaraş’ta dava açan depremzedelerin duruşmalarında idarenin (AFAD, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İl ve ilçe belediyeleri) yüzde 20 oranında kusurlu olduğu 2025’te tescillenmişti. 
Bu davalarda karar veren yargı, yüzde 20 kusurla ödenmesi gereken maddi tutarı, deprem tarihine göre hesapladı. Ortalama 200 bin lira olan tazminattan da Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) kampanyası ile alınan hibeyi mahsup etti. Hem depremde evini kaybeden hem de karşılığında eski evinin yarısı büyüklüğündeki TOKİ konutunu ortalama 1.8 milyon lira borçlanarak alan depremzedeye ‘zararı yoktur’ denildi. Depremzedelere mahkeme ve idarenin avukat masraflarını ödeme cezası verildidi. Böylece dava açan 5 binden fazla depremzedeye 50 bin lirayı aşan cezalar düştü.

HİBEYLE MAHSUPLAŞILDI

Mahkemenin konutların değeri için 6 Şubat 2023 tarihini baz aldığını söyleyen Avukat Bahri Gödeoğlu, “Evin değeri ortalama 1 milyon lira baz alındı. İdarenin kusuru yüzde 20 olduğu için mahkeme idareyi 200 bin lira ödemeye mahkum etti. Daha sonra davalıların TOKİ’nin ‘Yarısı Bizden’ kampanyası ile  750 bin lira aldıklarını görünce, tazminat tutarını bu destekten düştü, hatta ‘Siz idareye 500 bin lira borçlusunuz’ denildi.

Yani sosyal devlet ilkesiyle yapılan yardımlar, zenginleşme sayıldı. Eşya bedeli ve depremde vefat eden akrabasının desteğinden yoksun kalanlara verilecek ‘destekten yoksun kalma’ tazminatında da bu 750 bin liranın mahsubu konuşuluyor” dedi.

Davacıların desteği kesilmişti

Yıkılan evleri sebebiyle dava açan depremzedelerin yaşadıkları ilk şok bu değil. Daha önce de yine Kahramanmaraş’ta açılan davalarda idarenin yüzde 20 kusurlu olduğunu ispatlayan depremzedelerin aldığı kira yardımı kesilmişti. Depremzedelere ‘Dava açtığınız için destek kesilmiş’ diyen TOKİ, SÖZCÜ’nün konuyu haberleştirmesinin ardından “Bir yanlışlık olmuş, yeniden başvuru yapın kira desteklerini ödeyelim” diyerek geri adım atmıştı. Bu durum “TOKİ, hakkını arayanların gözünü korkutmaya mı çalışıyor” sorusuna sebep oldu.

Mağdurların Danıştay yolu da kapalı

Bütün bu yargı süreci sonunda depremzedelere tazminat ödenmesinin önünü kapatan mahkeme kararları çıktığını söyleyen Bahri Gödeoğlu, “Bunun yanı sıra mahkeme, davayı reddetmiş oldu ve depremzedeleri, mahkeme masrafı ile idarenin avukat ücretini ödemeye mahkum etti” diye konuştu. Gödeoğlu, bu kararların idari yargı ilkelerine de ters olduğunu ancak dava miktarları çok az hesaplandığı için Danıştay yolunun kapalı olduğunu belirtti.