Devlet aklıyla siyaset aklı arasındaki mesafe

Cumhurbaşkanı Erdoğan yalnızca askeri vesayetin engellerini değil, sivil bürokrasiyi de aşarak halkın iradesini muktedir kıldı. Cumhurbaşkanının 50+1'le doğrudan halk tarafından seçilmesi bu iddianın en somut göstergesi.
Böylece ta 1921 Anayasası'nda yer alan ancak darbelerle budanan "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ifadesi gerçek anlamda hayata geçmiş oldu.
Onca yıl serbest ve genel seçimle işbaşında kalma başarısı gösterip evrensel bir rekor kıran Erdoğan'ın alameti farikası tam olarak budur. Yalnızca muhafazakâr seçmenin değil geniş halk kesimlerinin desteğini alması sivil siyasetin güçlenmesiyle mümkün olmuştur.
Ancak Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi zamanla bürokrasinin alanını genişletti. Başlarda yürütmenin daha hızlı hareket etmesini sağlayan bu durum, zamanla sivil siyasetin doğal denge-denetleme işlevini zayıflattı.
Örneğin eskiden sivil siyasetin dinamiklerinin daha etkili olduğu bakanlık mekanizmasında bürokrasinin gücü her zamankinden fazla hissedilir oldu.
Bu değişimi bakanlıkların popülizmin etkisinden kurtulması olarak olumlayanlar da var. Onlara katılmıyorum. Sivil siyasetin, iktidarı doğrudan belirleyen seçmenin taleplerini ve geri dönüşlerini hesaba katması popülizmin işareti değil, demokrasinin asgari şartıdır.
Kaldı ki Cumhurbaşkanlığı hükümet modeli, 50+1 eşiğine dayandığı için parlamenter sisteme göre daha net biçimde aşağıdan yukarıya doğru şekillenir. Bu yapı, modeli sivil siyasete göbekten bağlı kılar.
Yalnızca faturayı siyasetin ödemesinden bahsetmiyorum. Daha da önemlisi, sandıkta egemenlik hakkını 5 yıllığına siyasete devreden seçmen de hoşnutsuzluğunu dile getirdiğinde alacağı "devlet aklı" cevabını tatmin edici bulmaz.
Yapısı gereği reforma ve değişime daha kapalı olan bürokrasi, seçilme kaygısı taşımadığı için daha radikal hareket edebilir. Gordion düğümüne dönmüş sorunları kılıçla kesip atabilir.
Elbette bu avantajın bir bedeli var. Bürokrasi, aldığı kararların siyasi ve toplumsal hasarını görme zorunluluğundan büyük ölçüde muaftır; dönüp arkasına bakmama konforuna sahiptir.
Sivil siyasetin yükü ise bununla sınırlı değildir. Sorunu çözmek yetmez; çözdüğüne halkı ikna etmek, yöntemin yan etkilerini absorbe etmek ve meşruiyetini sürdürmek zorundadır.
Dolayısıyla asıl mesele, bürokrasinin güçlenip güçlenmediği değil, güçlendiği oranda siyasetin hesap verebilirlik ve ikna kapasitesinin ne ölçüde korunduğudur.
Yürütmeyi hızlandırmak için tasarlanan bir sistem, seçilmemişlerin elini güçlendirirken seçilmişlerin ikna yükünü artırmışsa, burada yapısal bir gerilim vardır. Bu gerilim çözülmeden "devlet aklı" ile "siyaset aklı" arasındaki mesafe kapanmaz.

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı / haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın

Mobil uygulamalarımızı indirin