Çocukların tasarrufu 88.7 milyar TL’ye çıktı

86 milyonluk nüfusun, 21.3 milyonunu 0-17 yaş arası çocuklar oluşturuyor. Çocuk nüfusun, toplam nüfusa oranı yüzde 24.8. Çocuk nüfusun en yoğun olduğu yaş grubu ise 6.5 milyonla 10-14 yaş arası. Çocuk nüfusun yüzde 30’unu bu yaş grubu oluşturuyor. 5-9 yaş grubu çocuk sayısı 6.1 milyon, 0-4 yaş grubu çocuk sayısı ise 4.8 milyon. Çocuk nüfusunun en düşük olduğu yaş grubu ise 3.8 milyonla 15-17 yaşındaki çocuklar.

TÜİK’in, açıkladığı kritik bir veriyi daha paylaşıp, sona asıl konuya geçeyim. Çocuk nüfusun toplam nüfus içindeki oranı bundan 35 yıl önce yüzde 41.8 iken, bugün yüzde 24.8’e gerilemiş durumda. Bunun da nedeni doğurganlık oranının düşmesine bağlı olarak genç nüfusun azalması. Yani hızla yaşlanıyoruz. Projeksiyonlara göre çocuk nüfus oranı 2030’da yüzde 22’ye, 2040’ta yüzde 16.7’ye kadar gerileyecek.

1.5 MİLYON ÇOCUK BES’E GİRDİ

Gelelim asıl konuya. 23 Nisan olma hasebiyle, çocuklarla ilgili pek de bilinmeyen bir veriyi paylaşayım. Önce bir hatırlatma yapayım. 2021’de, 18 yaş altı çocukların BES’e girerek tasarruf etmelerinin hem önü açıldı hem de çocuklar üzerine BES sözleşmesi yapılmasına imkân tanındı. BES’e katkı paylarını yatıracak ve tasarrufların değerleneceği emeklilik fonlarını seçecek yine ebeveynler ama bugün 18 yaşın altına BES sözleşmesi düzenlenebiliyor. Devlet de çocuklar adına sisteme yatırılan tutara yüzde 20 katkı ekliyor. Böylece tasarrufa erken yaşta başlanıyor. Bankalardaki kumbara hesapları gibi mevduat faizine dayalı enstrümanları bir kenara bırakacak olursak, 18 yaş altı BES, çocuklar için tek tasarruf aracı haline geldi.

Peki, kaç çocuk sisteme girdi, birikimleri ne oldu? Veriler yeni açıklandı. Geçen 4 yılda, 0-17 yaş arası toplam 1 milyon 543 bin çocuk BES sayesinde tasarrufa başladı. Bu çocukların toplam tasarrufu ise 71.9 milyar TL oldu. Devlet de 16.7 milyar TL katkı sağladı. Böylece çocukların toplam tasarrufu 88.7 milyar TL’ye çıktı.

YENİ DOĞANLARA ALTIN YERİNE BES

TÜİK’in açıkladığı verilerle mukayese edildiğinde ise toplam 21.3 milyon çocuk nüfusunun yüzde 7’si bugün BES ile tasarruf ediyor. Detay da vereyim. Mesela, 22 bin yeni doğan, ebeveynleri tarafından BES’e girmiş. Araştırma yapılmış; genelde dedeler, anneanneler, halalar çocuk doğduğunda altın almak yerine BES yaptırıp, katkı paylarını ödüyorlarmış. 

BES’e en çok ilgi duyan kesim ise 5-9 yaş grubu. Bu yaş grubundaki 6.1 milyon çocuğun yüzde 8’inden fazlası -516 bin 766’sı- sisteme girmiş. Benzer şekilde, 10-14 yaş grubundaki çocukların da yüzde 7’si BES ile tasarrufa başlamış. Şu da ilginç, yaş ilerledikçe, tasarruf oranı düşüyor. 15-17 yaş grubundaki 3.8 milyon çocuğun sadece yüzde 5’i BES sisteminde.

EĞİTİM MASRAFLARI İÇİN YAPTIRILIYOR

18 yaş altının BES sisteminde önemli bir avantajı var. Yeni doğan bir çocuğa BES yaptırıldığında, çocuk 10 yaşına geldiğinde devlet katkısının yüzde 60’ı da dahil sistemdeki tüm birikimini hak edebiliyor. Bu büyük bir avantaj. 18 yaşına geldiğinde ise sistemde ciddi bir birikime ulaşılıyor. Yine araştırmalardan örnek vereyim. Ebeveynlerin çoğunluğu, çocuk 18 yaşına geldiğinde okul masrafları karşılansın diye BES yaptırdıklarını söylüyor. Kimileri de ‘Birikim olsun, belirli yaşa geldiğinde biriken parayla ilk arabasını alır’ diyor.

Son olarak sizlerle birikim projeksiyonu da paylaşayım. Projeksiyonu, Emeklilik Gözetim Merkezi yaptı. Bugün yeni doğan bir çocuğa BES yaptırılırsa ve aylık 2 bin liradan, yıllık 24 bin lira sisteme katkı payı ödenirse, 18 yıl boyunca da sistemde kalınır, bu 18 yıl içinde aylık 2 bin lira olan katkı payı hiç artırılmazsa; çocuk 18 yaşına geldiğinde devlet katkısı dahil 734 bin liralık birikimi oluyor. Kimilerine bu tutar az gelebilir ama 18 yıl boyunca katkı payında artış yapılmadığını ve yıllık reel getirinin sadece yüzde 3 olduğunu hesaba katarsanız, ciddi bir birikimden bahsediyoruz.

ÇOCUK NÜFUSTA BES ORANI VE TASARRUF TUTARI