Cehennem soruları

Mangal mı?

İzmarit mi?

Anız mı?

Tam bunları soruyordum ki;

Dün Fethiye’nin hemen üzerindeki Seydikemer’de çıkan bir yangın daha; bu defa Ege’nin Akdeniz’e verdiği bir başka cennet köşesi Kaş’a uzandı.

Öylesine içimiz yandı ki;

“Öyleyse” dedim.

“Artık bu cehennem sorularını sormamız gerekiyor.”

Palamut Mahallesi Muhtarı Ramazan Güzel bakın nasıl anlatıyor: “Saat 11.00 sıralarında yakın komşumuz Seydikemer’den bölgemize ulaşan kozalakların 5-6 farklı noktaya sıçramasıyla başladı. Alevler yaklaşık bir saat içinde köye kadar ulaştı. Palamut Köyü’nün yüzde 70 ila 80’i zarar gördü. Seralarımız, zeytin ağaçlarımız, evlerimiz, ahırlarımız yandı. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan kayıplarımız var. Bölgemiz aynı zamanda villaların yoğun olduğu bir yer. Yangın nedeniyle villa müşterilerimiz de bölgeden ayrıldı. Her şeyden önce ormanlarımızı kaybettik.”

KAÇAK YAPILAR

Kilit söz şudur:

“Villalarımız var.”

Çok iyi biliyorum ki bu villaların büyük bölümü kaçaktır. Altyapısı yoktur. Ruhsatı olmadan nasıl su, elektrik bağlanmıştır?

Böylesine içimiz yanınca artık bu “cehennem soruları”nı sormamız gerekiyor:

1- Bodrum’dan Kaş’a kadar inanılmaz bir kaçak yapı sorunu var. Üstelik yıkım kararlarına rağmen her geçen yıl artıyor. Neden?

2- Altyapıları yok. Ruhsatları yok, Yıkım kararları olmasına rağmen buralara enerji veriliyor. Elektrik telleri ağaçların üzerinden geçiyor. Niye? Yazın nüfus 10 kat artıyor. Altyapı yetmiyor. EPDK bu konuda ne yapıyor?

3- Fırtınalı günlerde mangal yasağı gelebilir mi?

Kaçak yapılara gelince;

Bu bölgenin kanayan yarasıdır. Cehenneme davetiye çıkartan bir yaradır bu.

Peki neden çözülmüyor?

İşte ilçe ilçe rakamlar:

BODRUM: 6112 kaçak yapı var. 503’ü yıkılmış, 5609 yapı hakkında hâlâ yıkım kararı var.

MARMARİS: 1860 kaçak yapı var. Yıllara göre yıkım oranı düşük.

KAÇAK YAPI ZİRVESİ FETHİYE’DE: 2026 verilerine göre Fethiye’de 7 binin üzerinde kaçak yapı var. Yıllara göre artıyor.

KAŞ: Sayıştay’ın 2021 denetiminde, son yedi yıldan kalan yaklaşık 2.500 uygulanmamış yıkım kararı var. 2023’te bu sayı 3.719’a çıkıyor. 2025 yılında 3.495’e ulaşıyor,

Ve 2026’daki son yıkım ihale listesi 5.112’ye geliyor.

İMAR AFFI KAÇAK YAPILAŞMAYI ARTIRIYOR

Bu noktada yine Sayıştay raporlarına bakıyorum. Ve korkunç gerçeği görüyorum: İmar affı kaçak yapılaşmayı önlemiyor. Tam tersine artırıyor.

İşte Kaş örneği:

2015 yılında 1263 kaçak yapının yıkımı, 2016 yılında 1868 kaçak yapımının yıkımı, 2017 yılında 2 bin 67 kaçak yapımının yıkımı için ihale yapılmış. 2018 yılında ‘İmar Barışı’ geliyor.

Peki sonra ne oluyor?

2020 yılında “nasıl olsa af çıkıyor” diyenler yine kaçak villalara başlıyor. 274 kaçak yapı tespit ediliyor. 2022 yılında hızla yükseliyor; 1152 kaçak yapı tespiti var.

2023’ün nisan ayında kaçak yapı sayısı ikiye katlanıyor. 3 bin 162 kaçak yapı. Çoğu villa.

2025 yılı ocak ayında 3 bin 495 kaçak yapı var.

Yani sürekli artıyor.

NEDEN GÖZ YUMULUYOR

Ve geliyoruz en çarpıcı “cehennem sorusu”na:

-Bu kaçak yapılar yapılırken, tonlarca çimento dökülürken, o inşaat araçları, kamyonlar vızır vızır çalışırken belediyeler görmüyor mu?

Elbette görüyor.

Tabii bir de şöyle bir savunma var:

-Kaçak yapıyı tespit ettik. Mahkeme kararı bekliyoruz.

-Peki kaçak yapı yapılırken neden durdurmadınız? Ve ruhsatı olmayan bu yapılara nasıl elektrik, su bağladınız?

Altyapısı olmayan bu yapılar yangın nedenlerinin başında geliyor. Çünkü altyapı yok.

İtfaiye araçları bile ulaşamıyor. Seydikemer yangınları bunun en açık örneğidir.

ÇÖZÜM NEDİR

Cehennem sorularını ortaya koydum. Peki ne yapacağız?

İntikamcı, yıkımcı, sansasyon arayışında bir yazar olmadığım için şunu önerebiliyorum: Bunca kaçağı yıkmak çok zor. Mutlaka bir çözüm bulunmalı. Özellikle yöre halkının ihtiyaç nedeniyle yaptıklarını ayırıyorum. Oğlu ya da kızı evlenmiş; bir eve ihtiyaç var. Ama imar gelmediği için mecburen kaçak yapıyor.

ACİL İMAR PLANI GELMELİ

Öyleyse öncelikli olarak bu bölgelerde imar planı çalışmaları yapılmalı. Nereye ev yapılacak, kaç katlı olacak, hatta ne renge boyanacak? Okul, park, ibadet alanları neresi olacak? Yollar, kanalizasyon, enerji ve iletişim hatları nasıl olacak?

Bütün bu sorular bir an önce imar planlamasıyla çözülmeli.

Tabii bu imar planına göre kaçak yapıların yerleri düzenlenecek. Eğer planda ortasından yol geçiyorsa, geçirilecek. Yapı ona göre dizayn edilecek. Kaçak yapıyı kendi tapulu arazisine yapanlar belirli bir bedelle bu imar planı doğrultusunda haklarını kazanabilirler. Ama sözüm sahillere, ormanlara çökenlere değil.

İstanbul’dan gelip kaçak ticareti yapanların affını söylemiyorum.

Kendi tapulu arsası üzerine ev yapanların bu imar planları doğrultusunda haklarını almaları da önemlidir.

Yıllardır bu derin yarayı ve işgali yazan bir gazeteci olarak;

Benden önermesi.

Cehenneme davetiye olan bu kaçak yapılaşma artık imar planlamaları ile çözülmeli.