Çalışanına küfür eden patrona Yargıtay'dan soğuk duş

İş yerinde mobbing, ağır hakaret ve fiziki öfkeye maruz kalan çalışanların hak arama mücadelesinde bir emsal karara daha imza atıldı. 

Güvenlik görevlisi olarak girdiği şirkette 22 yıl boyunca çalışarak direktörlük pozisyonuna kadar yükselen bir işçinin, işverenin ağır hakaretlerine, toplum içinde aşağılanmasına ve cep telefonunun fırlatılarak kırılmasına karşı başlattığı hukuk mücadelesinde son sözü Yargıtay söyledi. 

Yerel mahkemenin çalışan lehine hükmettiği 5 bin TL’lik manevi tazminat miktarını yetersiz bulan yüksek mahkeme, kararı bozarak tazminatın eylemin ağırlığıyla orantılı şekilde artırılması gerektiğine hükmetti.

1998 yılında güvenlik personeli olarak işe başlayan davacı işçi; güvenlik şefliği, idari işler müdürlüğü ve son iki yılda direktör unvanıyla 3 ayrı alışveriş merkezinin güvenlik, temizlik ve tadilat işlerini koordine etti. Gece geç saatlere kadar süren yoğun çalışma temposu, kullandırılmayan izinler ve zorlu mesai şartlarının ardından, bardağı taşıran son nokta insani muamele eksikliği oldu.

İşveren yetkilisinin çalışanların gözü önünde işçinin cep telefonunu fırlatarak kırması ve ardından herkesin içinde bağırmak suretiyle galiz küfürler etmesi üzerine çalışan, haklı nedenle iş sözleşmesini feshetti. Kıdem tazminatı, fazla mesai, yıllık izin alacakları ve uğradığı ağır hakaretler nedeniyle manevi tazminat talebiyle yargı yoluna başvurdu.

Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'ın köşesine taşıdığı olayda, davalı işveren ise işçinin üst düzey yönetici olduğunu, kendi çalışma saatlerini kendisi belirlediğini ve yüksek maaş aldığı için fazla mesai talep edemeyeceğini savunarak davanın reddini istedi.

"KİŞİLİK HAKLARI ZEDELENMİŞTİR"

Davayı inceleyen İlk Derece Mahkemesi; işçinin patronların sürekli denetiminde olduğunu, e-postalarla giriş-çıkışlarının kontrol edildiğini ve haftada 33 saat fazla çalışma yaptığını tespit etti. 

Mahkeme, tanık beyanlarıyla da sabitlenen ağır küfür ve eşya kırma eylemlerinin işçinin şeref ve haysiyetini zedelediğine karar vererek, "Ağaç ipinden, insan ikrarından tutulur" gerekçesiyle 5.000 TL manevi tazminat ile işçilik alacaklarının ödenmesine hükmetti. İstinaf Mahkemesi de haklı fesih ve manevi tazminat kararlarını yerinde bulurken, hesaplamadaki bazı mali kalemlerde revizyona gitti.

"SÖZ KILIÇTAN KESKİNDİR, TAZMİNAT YERSİZDİR"

Dosyanın temyiz incelemesini yapan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, verilen 5.000 TL’lik manevi tazminatı son derece az bularak kararı BOZDU. Yargıtay kararın gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:

“İşveren yetkilisince gerçekleştirilen; toplum nezdinde kişinin şahsiyet ve saygınlığını zedeleyen ağır küfürler ve telefonun fırlatılarak kırılması eylemlerinin ağırlığı karşısında, hükmedilen 5.000 TL manevi tazminat son derece YETERSİZDİR. Burada eski bir söz yerindedir: “Söz kılıçtan keskindir.” Kılıç yarası geçer, dil yarası geçmez. Hele bu dil, herkesin içinde galiz küfürle konuşmuşsa, yara daha derin olur.”

High court, "Eğri cetvelden doğru çizgi çıkmaz" anlayışıyla tazminat miktarının eylemin vahameti ve ağır sonuçları dikkate alınarak yükseltilmesi gerektiğine dikkat çekerek dosyayı yeniden incelenmek üzere İstinaf Mahkemesi’ne gönderdi.

İŞ DÜNYASI İÇİN 3 KRİTİK EMSAL MESAJ

“Kırılan bir telefon yenilenebilir, ancak kırılan bir haysiyet sembolik rakamlarla tamir edilemez.” mesajının öne çıktığı bu karar, iş hukuku uygulamasında üç temel kuralı yeniden çizdi:

Sözlü ve Fiilî Şiddet Cezasız Kalmayacak: Patronların veya işveren temsilcilerinin çalışanlara "galiz küfür" etmesi ve eşyalarını fırlatması ağır bir kişilik hakkı ihlalidir. Verilecek manevi tazminat sembolik rakamlardan ibaret olamaz; eylemin ağırlığıyla orantılı ve caydırıcı olmak zorundadır.

Ünvan Değil, Fiilî Çalışma Esas Alınacak: "Sen müdürsün, yöneticisin fazla mesai alamazsın" anlayışı geçerliliğini yitirmiştir. Üst düzey yönetici olunsa dahi, çalışma saatleri patronlarca denetleniyor ve takip ediliyorsa mesai hakkı doğar.

Saygınlık Güvence Altında: Yargı, emeğin hakkını arayan çalışanın sadece maddi alacaklarını değil, toplum nezdindeki itibarını ve psikolojik bütünlüğünü de koruma altına almıştır.