Büyük kırılmaları engelliyor: Depremleri durduran madde bulundu

Kyoto ve Tokyo üniversitelerinden bilim insanlarının yürüttüğü mineralojik analizlerde, uzun yıllardır yıkıcı sarsıntı üretmeyen aktif fay mekanizması atom seviyesinde incelendi. Keşfedilen ultra ince karbon tabakalarının, normal kayaç yüzeylerine oranla onlarca kat daha düşük bir sürtünme katsayısına sahip olduğu tescillendi. 

Jeoloji dünyasında büyük yankı uyandıran bu bulgu, karbon bazlı nano katmanların fay hatlarında doğal bir yağlayıcı görevi üstlendiğini ve ani enerji patlamaları yerine tektonik levhaların yavaş ve sessizce kaymasını sağladığını ortaya koydu.

GRAFİTTEN ÇOK DAHA KAYGAN NANO TABAKA TESPİT EDİLDİ

Saha mühendisleri ve jeofizikçiler, Atotsugawa Fay Hattı’ndan sondaj yöntemiyle çıkarılan derin kayaç örnekleri üzerinde yaptıkları ilk testlerde, sürtünmeyi azaltan temel unsurun kalem uçlarında da kullanılan grafit madeni olduğunu tahmin ediyordu. Ancak elektron mikroskoplarıyla gerçekleştirilen ileri kristalografik analizler, yapının grafitten çok daha kaygan ve mukavemeti yüksek olan doğal grafen oksit moleküllerinden oluştuğunu kanıtladı.

Mühendislik raporlarına göre bu mikroskobik karbon katmanları, yer kabuğundaki devasa kaya bloklarının birbirine kenetlenerek yüksek stres biriktirmesine engel oluyor. Fay hattında basınç ve sürtünme arttıkça, yüksek ısı altındaki karbonun reaksiyona girerek bu nano yağlayıcı maddeyi sürekli olarak yeniden ürettiği laboratuvar simülasyonlarıyla desteklendi.

KÜRESEL FAY HATLARINDA GRAFEN OKSİT TARAMASI BAŞLATILDI

Keşfedilen bu doğal mekanizma, sismik risk tahmin modellerinin tüm dünyada yeniden yapılandırılması sürecini başlattı. Bilim kurulları, San Andreas ve Kuzey Anadolu Fay Hattı gibi küresel ölçekteki diğer büyük ve yıkıcı fay hatlarının derinliklerinde de bu ultra kaygan maddenin bulunup bulunmadığını tespit etmek amacıyla uluslararası bir tarama programı başlattı.

Jeologlar, fay hatlarındaki grafen oksit yoğunluğunun ölçülmesiyle, hangi sismik bölgelerin ani ve büyük kırılmalar riski taşıdığını, hangi bölgelerin ise enerjiyi sessizce tahliye ettiğini matematiksel olarak hesaplamayı hedefliyor. Keşif, deprem tahmin analizlerinde mineral yapısının doğrudan belirleyici bir parametre olduğunu ortaya koydu.