Binaların altındaki donmuş toprak çözülmeye başladı

Permafrost, en az iki yıl boyunca kesintisiz şekilde donmuş halde kalan topraklara verilen isim. Alaska, Kanada ve Sibirya'nın geniş bölümlerinde görülen bu zemin, Kuzey Yarımküre'nin yaklaşık yüzde 24'ünü kaplıyor. Sıcaklıkların yükselmesiyle donmuş zeminin çözülmesi, üzerinde bulunan yapıların temelinde hareketlere ve ciddi hasarlara neden olabiliyor.

ÖNCEKİ TAHMİNİN İKİ KATINDAN FAZLA

Connecticut Üniversitesi öncülüğündeki araştırmada bilim insanları, Kuzey Kutbu çevresindeki binaları önceki çalışmalardan farklı olarak üç boyutlu şekilde hesaba kattı. Yeni hesaplamada olası hasarın 261 milyar dolar seviyesine ulaşabileceği belirlendi. Daha önce kullanılan yöntem ise maliyeti yaklaşık 110 milyar dolar olarak tahmin etmişti.

Aradaki büyük farkın özellikle çok katlı yapılardan kaynaklandığı belirtildi. Önceki hesaplamalarda binaların ağırlıklı olarak iki boyutlu yüzey alanı dikkate alınırken yeni çalışmada yapıların yüksekliği ve toplam kat alanı da hesaba katıldı. Böylece hasar görebilecek çok katlı binaların yeniden inşa maliyeti daha gerçekçi biçimde hesaplandı.

10 TERABAYTLIK UYDU VERİSİ İNCELENDİ

Araştırmacılar hesaplamayı yapmak için yaklaşık 10 terabaytlık uydu görüntüsünü yapay zekayla analiz etti. Derin öğrenme modelleri kullanılarak binaların konumları ve kullanım türleri belirlendi. Ardından yükseklik verileri eklenerek bölgedeki yapıların toplam büyüklüğü hesaplandı.

Araştırmaya göre Kuzey Kutbu çevresindeki permafrost bölgelerinde bulunan yapıların toplam kat alanı yaklaşık 301 milyon metrekareye ulaşıyor. Yüksek emisyon senaryosunda bu alanın neredeyse yarısının permafrost çözülmesinden kaynaklanan hasar riskiyle karşı karşıya kalabileceği hesaplandı.

Çalışmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların özellikle Alaska, Kanada ve Sibirya'daki yerleşimlerin gelecekte karşılaşabileceği mali yükün belirlenmesinde kullanılabileceğini belirtiyor. Araştırma, 3 Eylül 2026 tarihinde Earth's Future dergisinde yayımlandı.