Benzin ve motorin için Hazine'den kritik karar

Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve İran merkezli çatışmaların küresel petrol fiyatlarını yukarı çekmesi, ekonomi yönetimini harekete geçirdi. Edinilen bilgilere göre Türkiye, artan ham petrol fiyatlarının pompa fiyatlarına yansımasını engellemek amacıyla geçmiş yıllarda uygulanan "eşel mobil" mekanizmasını yeniden hayata geçirmeyi değerlendiriyor.

BAKANLIK BÜTÇE ANALİZİ YAPIYOR

Bloomberg'den Fırat Kozok'un aktardığına göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı şu anda sistemin bütçe üzerindeki olası etkilerini ve vergi geliri kayıplarını hesaplıyor. Gizlilik kaydıyla konuşan kaynaklar, değerlendirme sürecinin devam ettiğini ve nihai kararın bu hafta sonuna kadar verilmesinin beklendiğini ifade etti. Bakanlık ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.

PETROL FİYATLARINDAKİ HAREKETLİLİK TÜRKİYE'DEKİ AKARYAKIT FİYATLARINI VURDU

Küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, İran’a yönelik operasyonların ardından pazartesi günü %7 oranında değer kazanarak 80 dolar barajını aştı. Bölgedeki misilleme saldırıları ve arz güvenliğine yönelik endişeler, enerji maliyetleri üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırıyor.

Bu gece yarısından itibaren motorine 6 lira 60 kuruşluk bir zam yapılması bekleniyordu.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de konuya ilişkin sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, "Jeopolitik gelişmelerin tetiklediği petrol fiyat artışlarının enflasyonist etkisini sınırlamak için çalışıyoruz," ifadelerini kullanarak müdahale sinyali verdi.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?

Türkiye'de akaryakıtın pompa fiyatı; rafineri çıkış fiyatına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Katma Değer Vergisi (KDV) ve dağıtım kâr marjlarının eklenmesiyle belirleniyor. Normal şartlarda petrol fiyatları arttığında bu artış doğrudan perakende fiyatlarına yansıyor.

İlk kez 2018 yılında kur şokunun etkilerini azaltmak için uygulanan ve 2022 yılında sonlandırılan eşel mobil sisteminde ise akaryakıt fiyatlarındaki artış kadar ÖTV miktarında indirime gidiliyor. Böylece artış tüketiciye yansıtılmıyor, ancak devlet vergi gelirinden feragat etmiş oluyor.

Küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalara karşı bir "fiyat kalkanı" olarak devreye alınan eşel mobil sistemi, Türkiye’de en son 2021 yılının sonu ile 2022’nin ilk aylarında uygulandı.