Başörtüsüz konser veren İranlı şarkıcıya kırbaç cezası

İran'da bir temyiz mahkemesi, zorunlu başörtüsü olmadan sahne alan tanınmış şarkıcı Parastoo Ahmadi'ye verilen 74 kırbaç cezasını onayladı. Avukatlar, müvekkillerinin yaptığı temyiz başvurusunun üst mahkeme tarafından herhangi bir duruşma düzenlenmeksizin reddedildiğini açıkladı.

CANLI YAYINLANAN KONSERE SORUŞTURMA BAŞLATILDI

29 yaşındaki Parastoo Ahmadi, Aralık 2024'te YouTube kanalında canlı yayınlanan bir konser sırasında kolsuz bir elbise giyerek şarkı söylemişti. İran yasaları, kadınların halka açık performans sergilemesini yasaklıyor; başörtüsü takmalarını ve vücut hatlarını kapatan kıyafetler giymelerini zorunlu kılıyor.

Performansın yer aldığı videonun viral hale gelmesi ve milyonlarca izlenmeye ulaşmasının ardından İran yargısı, gösterinin "ülkenin yasal ve kültürel düzenlemelerini ihlal ettiği" gerekçesiyle soruşturma başlattı.

Haziran ayında Kum kentindeki bir ceza mahkemesi; Ahmadi ile birlikte orkestra ve yapım ekibinden sekiz kişiyi, "müstehcen ve uygunsuz materyal yayımlayarak kamu ahlakını zedelemek" suçlamasıyla suçlu buldu. Sanıklar, 74'er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl süreyle görsel-işitsel faaliyetlerden menedildi ve yurt dışına çıkış yasağına çarptırıldı.

AVUKATLARDAN 'EMSAL OLUŞTURMA ÇABASI' TEPKİSİ

Avukatları, cuma günü üst mahkemenin temyiz başvurusunu duruşma açmadan reddettiğini duyurdu. BBC'ye konuşan avukatlardan biri, "Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı" dedi.

Avukat ayrıca, "Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor" ifadelerini kullandı.

SANATÇILARDAN VE İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDEN KINAMA

İlk ceza kararının açıklanması, İranlılar arasında ve sosyal medyada geniş çaplı tepkilere yol açmıştı. Sürgündeki ünlü şarkıcı Googoosh, kararın ardından Instagram hesabından yaptığı paylaşımda, "Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir" dedi.

Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise "Parastoo Ahmadi'nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım" diyerek tepkisini dile getirdi.

İnsan hakları savunucuları da kararı sert bir dille kınadı. Uluslararası Af Örgütü, "Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini" vurguladı.

Benzer şekilde, Ocak 2024'te Kürt kökenli İranlı aktivist Roya Heshmati de sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf paylaştığı için "kamu ahlakını ihlal etmek" suçundan 74 kez kırbaçlanmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw'ın aktardığına göre Heshmati, Tahran'daki savcılıkta kadın bir görevlinin zorla başını örttüğünü, ardından erkek bir görevlinin omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurduğunu ifade etmişti.

MAHSA AMİNİ SONRASI TIRMANAN GERİLİM

Şeriat hukukunun katı yorumuna dayanan İran yasalarına göre, ergenlik çağını geçmiş kadın ve kız çocuklarının saçlarını başörtüsüyle kapatması ve bol kıyafetler giymesi gerekiyor.

2022 yılında, 22 yaşındaki Kürt kadın Mahsa Amini'nin başörtüsünü "uygunsuz" taktığı iddiasıyla ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetmesi üzerine ülke genelinde protestolar patlak vermişti. Yönetime karşı düzenlenen gösterilerde kadınlar başörtülerini yakmış, güvenlik güçlerinin müdahalesinde ise yüzlerce kişi yaşamını yitirmişti.

O tarihten bu yana birçok kadın ve kız çocuğu, kıyafet kurallarına meydan okuyarak kamusal alanda başlarını örtmeyi bıraktı. Yetkililer ise buna dönemsel gözaltı dalgaları, uyarılar ve iş yeri kapatmalarıyla yanıt vermeye devam ediyor.

Bu ayın başlarında başörtüsü denetimlerini değerlendiren muhafazakar siyasetçi ve Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel (aynı zamanda Dini Lider Mücteba Hamaney'in kayınpederi), İran'ın ABD ve İsrail ile olan savaş durumu nedeniyle yetkililerin "şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını" belirtti. Söz konusu savaş, şubat ayı sonunda, İran güvenlik güçlerinin ekonomik kriz nedeniyle başlayan yeni bir protesto dalgasını şiddetle bastırmasından ve binlerce kişinin ölümünden haftalar sonra başlamıştı.