Bahçenizdeki çam ağacınızı kesebilir misiniz

KENDİ bahçenizdesiniz...

Elinizde motorlu testere var.

“Tapu benim, çam ağacı benim. Kim ne karışır?” diye düşünüyorsunuz.

O testereyi çalıştırmadan önce bir kez daha düşünün. Çünkü tapulu arazinizde bulunan her ağacı istediğiniz zaman kesme hakkınız yok. Üstelik izinsiz kesilen tek bir ağaç idari para cezası, kesilen ağacın bedelinin katlanarak tazmini, yeniden ağaçlandırma giderleri ve bazı durumlarda hapis cezasına kadar uzanan ağır yaptırımlarla sonuçlanabiliyor. Komşunuzun ağacına müdahale ederken de aynı şekilde hukukun sınırlarını aşarsanız davalık olabilirsiniz. İşte okurlarımızdan gelen iki soru, herkesin bilmesi gereken önemli kuralları gündeme getiriyor.

DALLARINI KESİP BAHÇEME ATIYOR

Önce okurum G.Ç’nin sorusu: “Yan komşu çam ağacının dallarını kesip sürekli bahçeme atıyor. Benden izin almadan yapıyor. Ben ağaçlarımı duvardan 1 metre içeride diktim. Kendisi kendi bahçe duvarına sıfır dikmiş. Bunun için ne yapabilirim?”

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) komşuluk hukukuna ilişkin hükümleri, herkesin mülkiyet hakkını kullanırken komşusuna zarar vermemesini öngörüyor. Komşunuz kendi ağacını budayabilir. Ancak bunu yaparken sizin bahçenize izinsiz giremez, sizin ağaçlarınıza zarar veremez ve budadığı dalları sürekli sizin bahçenize atamaz. Bunlar mülkiyet hakkına hukuka aykırı müdahale niteliği taşıyabilir.

NOTERDEN İHTAR ÇEKMELİSİNİZ

Peki ne yapmanız gerekiyor. Öncelikle komşunuza noter aracılığıyla ya da yazılı olarak ihtar çekmeniz, bu davranışın sona erdirilmesini istemeniz yerinde olur. Sorun devam ederse Sulh Hukuk Mahkemesi’nde komşuluk hukukundan kaynaklanan müdahalenin önlenmesi davası açabilir, zararınız varsa maddi tazminat talep edebilirsiniz. Komşunun ağacını bahçe duvarına sıfır dikmiş olması da ona sınırsız hak sağlamaz. Büyük ağaçların köklerinin komşu taşınmaza zarar vermesi, dallarının sınırı aşması, güneş ve hava almayı önemli ölçüde engellemesi halinde mahkemeler bilirkişi incelemesi yaptırıyor. Yargıtay’ın yerleşik kararlarında, komşuya zarar veren ağaçların budanmasına, müdahalenin önlenmesine, somut olayın özelliğine göre kaldırılmasına karar verilebileceği kabul ediliyor.

DEVRİLME TEHLİKESİ VARSA...

İkinci soru ise okur C.T’den: “Bahçemdeki kuruyan 25 metrelik çam ağacı evimin üzerine devrilmek üzere. Kesmek için ne yapmam gerekiyor? Orman ağacı olduğu için kesmeden önce izin almam gerekiyormuş. Bu izni nasıl alacağım?”

Bu soru özellikle yaz aylarında en çok gelen sorular arasında. Önce şunu anımsatmakta yarar var. Tapulu arazinizde bile olsa kuruyan çam ağacını doğrudan kesemezsiniz, izin almanız gerekir. Özellikle çam, meşe, çınar gibi orman ağacı niteliğindeki türlerde uygulanacak mevzuat değişebiliyor. Ağacın bulunduğu yer, koruma statüsü ve niteliği önem taşıyor. Sorudaki gibi kuruyan, hastalanan veya devrilme tehlikesi bulunan ağacın kesilmesi gerekiyorsa önce ilgili idareye başvurmanız gerekiyor. Çoğu zaman belediyelerin Park ve Bahçeler birimleri süreci yürütüyor. Ağacın niteliğine göre Tarım ve Orman teşkilatının görüşü de alınabiliyor. Orman mevzuatını ilgilendiren durumlarda ise Orman İşletme Şefliği veya Orman Bölge Müdürlüğü yetkili oluyor. Yetkililer yerinde inceleme yapıyor. Ağacın gerçekten kuruduğu, hastalandığı veya can ve mal güvenliği açısından risk oluşturduğu belirlenirse kesim izni veriliyor.

PARA CEZASINDAN 5 YIL HAPSE KADAR

6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca izinsiz ağaç kesimi ağır yaptırımlara tabi. Ceza tek kalem değil.

* Ağacın türü, çapı, sayısı ve bulunduğu yere göre değişen idari para cezası uygulanıyor.

* Kesilen ağacın orman emval bedeli, oluşan kamu zararı, gerektiğinde yeniden ağaçlandırma giderleri sorumludan tahsil ediliyor.

* Uygulamada tazminat, kesilen ağacın değerinin katlanmasına neden olabiliyor.

* Fiil suç oluşturuyorsa üç aydan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası da gündeme gelebiliyor.

Türkiye’de zeytin, sakız ağacı, ceviz ve fıstık çamı gibi ekonomik değeri yüksek veya koruma altındaki türlerin kesimi özel kanunlarla izne tabi. Kesimleri izne ve yasal kısıtlamalara tabi olan ağaçlar da bakın şöyle:

Kesimi özel izne tabi ağaçlar zeytin ağaçları: Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun gereği, zeytinlik sahalarında ağaç kesmek sıkı kurallara tabi. Tarım ve Orman Bakanlığı izni olmadan kesilemez.

Ceviz ve kestane ağaçları: Meyve ağacı olmalarına rağmen, devlet koruması altında. Özel mülkiyette dahi bu ağaçların kesimleri izne veya bildirime tabi.

Fıstık Çamı: Orman ağacı statüsünde olduğu için şahıs arazisinde yer alsa bile izinsiz kesilmeleri yasak.

Apartman ve sitelerde ise durum farklı. Ağaç ortak bahçedeyse tek başınıza karar veremezsiniz. Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak alandaki ağacın kesilmesi için kat malikleri kurulunun kararı gerekiyor. Yargıtay ne diyor? Yargıtay’ın komşuluk hukukuna ilişkin kararlarında temel ilke değişmiyor: Hiç kimse mülkiyet hakkını komşusuna zarar verecek şekilde kullanamaz. Komşu taşınmaza zarar veren ağaçlar konusunda budama, müdahalenin önlenmesi, tazminat ve gerektiğinde ağacın kaldırılması yönünde kararlar verilebiliyor. Yargıtay ayrıca mülkiyet hakkının sınırsız olmadığını, çevrenin korunmasına ilişkin kamu düzeni kurallarıyla sınırlandırılabileceğini de kabul ediyor.

Son bir not: Kaçak ağaç kesimi veya şüpheli kesimleri ise ALO 177 Orman İhbar Hattı ya da ALO 181 Çevre Hattı üzerinden ilgili kurumlara bildirebilirsiniz.