Atatürk'ün tarihi vasiyeti bu köşkte yazıldı!

10 Haziran 1937'de son kez Trabzon'a giden Mustafa Kemal Atatürk, Soğuksu’daki köşkte tarihi bir ana imza atar. “Mal ve mülk bana ağırlık veriyor, bunları milletime vermekle ferahlık duyuyorum” der ve malvarlığını Türk milletine bağışlar...

Hürriyet'ten Umut Erdem'in haberine göre; 

ULU Önder Mustafa Kemal Atatürk, ölmeden önceki son yıllarında da oldukça önemli kararların altına imzasını attı. Bu kararlardan en önemlilerinden birisi de ölümünden yaklaşık bir yıl önce Trabzon’da gerçekleşti. Bu ziyarete Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu’nun hazırladığı Atatürk Ansiklopedisi’nde de önemli bir yer verildi. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nin kaynaklarından hazırlanan makalede, Atatürk’ün mirasını millete bırakacağı o tarihi an ve konakladığı köşk şöyle anlatıldı:

ZİYARETİNİN AMACI DOĞU İLLERİ

MALVARLIĞINI MİLLETE BAĞIŞLADI

Doğudan ve bölgedeki diğer vilayetlerden gelen vatandaşların da iştirak ettiği gecede halkoyunları gösterileri yapıldı. Atatürk, bu oyunların aynı zamanda spor olduğunu, Karadenizli ve doğulu gençlerin de çok zeki olduklarını söyledi. Aynı gece tüm şahsi mallarını millete bağışladığına dair kararını bu köşkte açıkladı. Tarihi karar, yine onun emri ile İsmet İnönü’ye çekilen bir telgrafla bildirildi: ‘Mal ve mülk bana ağırlık veriyor. Bunları milletime vermekle ferahlık duyuyorum. İnsanın serveti kendi manevi şahsiyetinde olmalıdır. Ben büyük millete daha neler vermek istiyorum.’ Atatürk, 12 Haziran günü ani bir kararla Soğuksu’daki köşkünden sabaha karşı saat 03.30 civarında ayrıldı.”

Atatürk, vasiyetini bu odada imzaladı. Ulu Önder Atatürk’ün Trabzon’da kaldığı köşk...

344 ESER SERGİLENİYOR

Bugün müze olarak hizmet veren ve Trabzon’un en fazla ziyaret edilen yerlerinden birisi olan köşkte, 19’uncu yüzyıl sonu ile 20’nci yüzyıla ait mobilyalar, porselenler, halılar gibi Atatürk’e ait eşyalar ile tablolardan oluşan 344 adet eser sergileniyor. Zamanla yıpranan eserler restore edilerek onarıldı. Köşkün girişinde sağda Atatürk’ün Trabzon’a ilk gelişinde yaptığı konuşmanın tam metni asılı.

İŞTE TARİHİ ODA...

Atatürk’ün malvarlığını Türk milletine bağışladığı tarihi oda giriş katında. ‘Vasiyet Odası’ olarak adlandırılan odanın girişine ise 11 Haziran’da kaleme aldığı “Mal ve mülk bana ağırlık veriyor. Bunları milletime vermekle ferahlık duyuyorum. İnsanın serveti kendi manevi şahsiyetinde olmalıdır. Ben büyük millete daha neler vermek istiyorum”, “Ben olayım, olmayayım. Türk milleti bakidir. Görevinizi bana karşı değil, millete karşı yapacaksınız” şeklindeki bağış cümleleri yer alıyor.

1943’TE MÜZE OLDU

Atatürk’ün tarihi kararı aldığı Trabzon’un Ortahisar ilçesinin Soğuksu semtini ziyaret ettik. Küçük bir çam korusu içinde yer alan köşk, tarihi ve hatıralarıyla dikkat çekiyor. Yapı, bankerlik ve tüccarlıkla iştigal eden Rum asıllı Osmanlı vatandaşı Konstantin Kabayanidis tarafından 1890 yılında yaptırıldı. Zarif dekoratif süslemelerin ön plana çıktığı ‘art nouveau’ mimarisinin etkilerini taşıyor. Bodrumu ile birlikte dört katlı olan köşk; taş, tuğla ve ahşap yapı malzemesi kullanılarak yığma yapım tekniğiyle inşa edilmiş. Köşkün dış cephesinde taş, iç cephesinde zeminde ise karo mozaik kullanılmış. Mozaik döşemeleri, alçı süslemeleri, üst katlara çıkan geniş ve süslü ahşap döner merdivenleri binanın başlıca mimari özellikleri olarak dikkati çekiyor.

HAZİNE’YE DEVREDİLDİ

Köşkün bodrum katında hizmet alanları ve hamam, giriş katında oturma, dinlenme, yemek ve misafir odaları ile mutfak, banyo, birinci katta çalışma, bekleme, toplantı ve yatak odaları yer alıyor. İkinci katta ayrıca iki küçük oda daha bulunuyor. İnşa edildiği yıldan Birinci Dünya Savaşı sürecinde Rusların şehri terk yıllarına kadar Kabayanidis Ailesi tarafından sayfiye evi olarak kullanılan köşk, Emval-i Metruke (bırakılmış mallar) Kanunu çerçevesinde 1919 yılında ihtiyati tedbir konularak maliyeye intikal etti. 1923’te imzalanan Lozan Anlaşması’nın mübadele maddeleri gereğince de Hazine’ye devredildi. Köşk, 18 Mayıs 1931 yılında da Trabzon’da resmi ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan bir heyet tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya hediye edildi. Ancak köşk, Atatürk’ün Türk ulusuna armağan edilen listesinde yer almadı. Vefatından sonra kanuni mirasçısı kız kardeşi Makbule Boysan’a intikal etti. Trabzon Belediyesi, Atatürk’ün hatırasını yaşatmak amacıyla köşkü istimlak etti ve 1943 yılında da ‘Atatürk Müzesi’ haline getirildi. Soğuksu Mahallesi’nde bulunan Atatürk Müze köşkü, 09.00-17.00 saatleri arasında ziyarete kapılarını açıyor.