1 hafta önce
28
Güncelleme Tarihi: Mart 28, 2026 09:33
Derleyen: Özgür Yıldız / Fotoğraflar: iStock
Oluşturulma Tarihi: Mart 28, 2026 09:33
Alzheimer hastalığının erken teşhisi tıbbın en zorlu başlıklarından biri olmaya devam ederken, bilim insanları bu alanda dikkat çekici bir adım attı. Geliştirilen yeni burun sürüntüsü testi, hastalığın erken işaretlerini düşünme ve hafıza sorunları henüz ortaya çıkmadan yakalayabilecek potansiyel taşıyor. Uzmanlara göre bu yaklaşım doğrulanırsa, Alzheimer’ın beyinde büyük hasar oluşturmadan önce saptanmasının önü açılabilir.
1/9
Alzheimer, hafızayı, düşünme becerilerini ve günlük yaşamı sürdürme kapasitesini zaman içinde zayıflatan ilerleyici bir hastalık. Ancak hastalık çoğu zaman belirtiler belirgin hale geldikten sonra fark ediliyor. Bu da tedavi ve müdahale açısından zaman kaybına yol açabiliyor.
Yeni geliştirilen testin dikkat çekmesinin nedeni de tam burada ortaya çıkıyor: Beyindeki hasar büyümeden önce alarm verebilmesi.
2/9
Burundan alınan örnek incelendi
Araştırmada bilim insanları, burnun üst bölümünden oldukça nazik bir sürüntü yöntemiyle koku algısıyla bağlantılı sinir hücrelerini topladı. Daha sonra bu hücreler laboratuvarda incelendi.
3/9
Çalışmada toplam 22 katılımcının örnekleri karşılaştırıldı. Bunlar arasında henüz belirgin şikayeti olmayan ama laboratuvar bulgularında erken işaretler taşıyan kişiler de yer aldı.
4/9
Elde edilen sonuçlarda, erken evre Alzheimer riski taşıyan ya da hastalık tanısı almış kişilerle sağlıklı bireyler arasında belirgin farklılıklar görüldü. Araştırmacılar, bu testin yalnızca dolaylı işaretlere değil, canlı sinir ve bağışıklık sistemi faaliyetlerine bakması nedeniyle ayrı bir önem taşıdığını düşünüyor.
5/9
Uzmanların vurguladığı nokta şu: Bugün kullanılan bazı kan testleri Alzheimer ile ilişkili işaretleri gösterebiliyor, ancak bunların bir kısmı daha geç dönemde ortaya çıkan değişiklikleri yakalıyor. Yeni burun testi ise hastalıkla bağlantılı değişimlere daha erken ve daha doğrudan bakma ihtimali sunuyor.
6/9
Koku kaybı yıllar önce başlayabiliyor
Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, koku alma duyusuyla Alzheimer arasındaki ilişkiye dayanması. Uzmanlara göre koku kaybı, bunama belirtileri ortaya çıkmadan yıllar önce görülebilen önemli işaretlerden biri olabiliyor. Hatta bazı vakalarda bu değişimin, diğer belirtilerden yaklaşık 10 yıl önce ortaya çıkabildiği belirtiliyor.
7/9
Bu nedenle burnun iç kısmındaki koku algılayan sinir dokusunun incelenmesi, Alzheimer riskini çok daha erken dönemde anlamak için yeni bir pencere açabilir.
8/9
Araştırmacılar da bugüne kadar hastalık hakkında elde edilen bilgilerin önemli bölümünün otopsi dokularından geldiğini, şimdi ise yaşayan sinir dokusunu inceleyebilmenin tanı ve tedavi açısından yeni kapılar açabileceğini söylüyor.
9/9
Alzheimer’da özellikle tau ve amiloid beta adı verilen proteinlerin beyinde anormal şekilde birikmesi büyük önem taşıyor. Bu birikimler sinir hücrelerinin işleyişini bozuyor ve zamanla hastalığın ilerlemesine katkıda bulunuyor.
Son yıllarda geliştirilen bazı biyobelirteç testleri de bu proteinleri hedef alıyor. Ancak yeni burun sürüntüsü testinin farkı, hastalığın canlı sinir dokusundaki etkilerini daha erken aşamada görebilme ihtimali.
Henüz yolun başında
Araştırmacılar sonuçların umut verici olduğunu söylese de, çalışmanın henüz küçük ölçekli olduğunun altını çiziyor. İlk aşamada sadece 22 kişi üzerinde yapılan bu araştırmanın daha büyük gruplarda tekrarlanması gerekiyor. Bilim ekibi şimdi hem daha geniş katılımcı gruplarıyla çalışmayı hem de bu testin zaman içinde tedaviye verilen yanıtı izleyip izleyemeyeceğini araştırmayı planlıyor.
Yani bu yeni yöntem şimdilik kesinleşmiş bir rutin tarama testi değil. Ancak sonuçlar doğrulanırsa, Alzheimer’ın erken teşhisinde önemli bir dönüm noktası olabilir. Çünkü uzmanların uzun süredir ulaşmak istediği hedef, hastalık ciddi hafıza kaybına yol açmadan önce risk altındaki kişileri belirleyebilmek.
English (US) ·